Zmilnosć

Zmilnosć

Gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady na lěto 2021

Pśichod jo droga, pó kótarejž hyšći nikula njejsmy šli. Wukóńc hyšći njeznajomy. Hyšći njewěmy, lěc derje dojźomy. Derje ga jo, gaž mamy něco k jěźi w nakśebjatniku, drogowniki na kśicnišćach a wjacor góspodu na pśenocowanje. Za wšo se pórucuju gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady. Na jadnom dnju Bóže słowo nas zmócnijo a na dalšny kusk drogi wuskoboźijo. Na drugem dnju móžo nam pśi małych a wjelikich rozsudach k pomocy byś. A wjacor jo nam kazane pśebywaś a pśemyslowaś, pśiś ze sobudrogujucymi do rozgrona, snaź spiwaś a se módliś. Gronkowe teksty su stare, cesto derje znate. Zestajenje jo drje wótergi njewócakane. Kjarliže a bjatowanja wótwóriju młogi raz kradu nowe horiconty. Wšykne teksty nas sobu wzeju, nam wócy a wušy rozwěžu, aby my źeń ako Bóžy dar a nadawk zachopili a zakóńcyli. Nad wšyknymi dnjami stoj gronko lěta, kenž jo wubrała Ekumeniska źěłowa kupka za bibliske cytanje. Za pśiduce lěto 2021 jo gronko: „Buźćo zmilne, ako tež waš Wóśc zmilny jo.”Lk 6,36. Bog jo zmilny, mimo wuměnjenja. Njejo jano casy zmilny, nic jano, gaž jogo pšosymy. Jo pśecej taki. To jadnorje k njomu słuša. Jezus nas napomina, se měś pó njom. Ale kak cesto se nam to raźijo? Mamy źeńk ak źeńk znowa nawuknuś. Což Biblija pomjenjujo zmilnosć, njejo lažko z jadnym słowom pópisaś. Jo ta šćodriwa wašnja, z kótarejuž cłowjek w orienśe pśijaśelow a cuzych k sebje pśepšosyjo. Tak Biblija pópisujo Boga. To znajomy drje teke wót slědnych smužkow znatego psalma 23. Taku zmilnosć smějomy dowěry połno wótcakaś. Wóna dajo kuždy źeń góźbu, wuknuś wót njeje. Cełe lěto gronka nam na to kažu. Pśichod jo ako droga, pó kótarejž hyšći nikula njejsmy šli. Bog jo wšak z nami ducy ze swójim słowom, ze swójim žognowanim a ze swójeju wjelikeju zmilnosću.

Pó pśedsłowje w brošurce Bóže słowo na kuždy źeń 2021. Budyšyn: LND 2020.

Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Pójźomy z wami

Pójźomy z wami

Sacharja

Ako kśesćijany dejali pśecej na mysli měś, źo kórjenje našeje wěry laže. Ze žydojstwom nas jadnośi wěra do jadnogo samego Boga. To jo ten Bog israelskich wóścow, Bog Abrahama, Izaka a Jakoba. Take póśěgi pak cerkwja njejo pśecej za wažne měła. Antijudaistiske wobraze w młogich Bóžych domach napominaju na śamne kapitle našeje historije. Zachopjeńk awgusta něnto swěśimy kužde lěto israelsku njeźelu. Tradicionelnje jo to był źeń wopomnjeśa na znicenje Jeruzalema. W cerkwjach cesto cytamy na tom dnju z Lukasowego ewangelija, kak Jezus płakašo nad Jeruzalemom.Lk 19,41

Žyźi spominaju znicenja tempela ze spóśenim a pokutu na źewjetem dnju žydojskego mjaseca אָב (aw), kenž jo blisko našeje israelskeje njeźele. W synagogach se módli a wobžałujo, až tempel w Jeruzalemje běšo dwa raza znicony a až žydojski lud jo był póbity a wugnany. Wósada słucha śicho na žałobne kjarliže profeta Jeremiasa a na druge módlitwy. Ale ku kóńcoju Bóžeje słužby se pśecej cytaju słowa połne naźeje wót profeta Sacharje:

Ja cu se zasej k Jerusalemoju chyliś ze zmilnosću, a mój dom dej we njom natwarjony byś, źejo Kněz cebaot. Sach 1,16

Co to ma z nami cyniś? Sacharja pokazujo na strowje, kenž Bog ten Kněz jo Žydam pódarił. Jogo słowo dej wuskoboźiś zbity lud, až móžo naźeju na dobry pśichod měś. Jo zmysłapołne a se wupłaśijo, stanuś a dalej gótowaś z twarjenim Bóžego města. Wšykne ludy, nic jano Žyźi, ale teke „tatanje” – גוֹייִם –, deje pak póznaś, až Bog jo teke z nimi. Deje natykowane byś a groniś: „My pójźomy z wami, dokulaž smy słyšali, až Bog jo z wami.“Sach 8,21-23

Mě profeta Sacharja (זְכַרִיָה) jo – ako cesto w Starem Testamenśe – take powědajuce mě. Wóznamjenijo, až Kněz יהוה se dopomina. Wón se swójogo luda dopomina a žognujo. Na to pokazujotej Sacharja a jogo pśijaśel Hagaj, a wónej móžotej z tym motiwěrowaś, se wěriś na nowy zachopjeńk a to zgubjone zasej natwariś.

A kak jo to něnto z nami? Rozmějomy se ako źěl togo starego wólejowego boma, kótaremuž se groni wěra do jadnogo samego Boga? Abo smy měnjecy, až móžomy take stare kórjenje pśerubnuś? Pśiwzejomy wuskoboźenje z Bóžego słowa Starego Testamenta w našom sekularnem swěśe? Dejali na kuždy pad dobru radu wót žydojskich profetow za wažne měś a nadalej twariś na Bóžem kralojstwje. Pśiduce strowje wšych ludow pópisujo profet Sacharja tak:

22Tak budu wjele ludy a tatanje z kopicami pśichadaś pytat togo Kněza cebaota w Jerusalemje a se módlit pśed Knězom.
23Tak źejo Kněz cebaot: we tom samem casu budu źaseśo muže ze wšakich rěcow tatanjow jadnogo žydojskego muža za rožk jogo kapy pśimjeś, a groniś: My z wami pójźomy, pśeto słyšymy, až Bog z wami jo.Sach 8,21-23

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 12. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-08-30.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).
Bildka: Benno Elkan, pśez mójogo Ducha dej wóno byś dopołnjone, źejo Kněz cebaot Sach 4,6 wikipedija

Pomsćenje jo mójo

Pomsćenje jo mójo

Žedna namóc!

Móje lube, móje wót Boga lubowane bratśi a sotśi,
gnada buź z wami a měr wót Boga, našogo Wóśca, a togo Kněza Jezom Kristusa. Rom 1,7
Tak zachopijo list pósoła Pawoła na Romarjow. A dalej cytamy w lisće:

17Njeźaržćo sami se za mudrych. Njezapłaśćo nikomu złosć za złosć. Starajśo se wó to, což pócne jo pśed wšyknymi cłowjekami.
18Joli móžno, tak wjele ako na was jo, ga mějśo ze wšyknymi cłowjekami měr
19Njepomsććo sami se, móje lube, ale dajśo město tomu gniwu Bóžemu, pśeto pisane stoj: pomsćenje jo mójo, ja cu zapłaśiś, źejo Kněz. […]
21Njedaj se złemu pśewinuś, ale pśewiń to złe z dobrym. Rom 1,17–21

Ten prjatkaŕski tekst dotyknjo jědro kśesćijaństwa: Kak mamy wobchadaś ze kśiwdu a winikojstwom? Kuždy ga móžo nalicyś take pady w šuli, w pówołanju abo doma, źož jo někomu njepšawo stało. Źož smy se myslili, něnt ale se pomsćim, tak to njamóžo dalej hyś, tebje ja pokažu! A pótom? Wótergi se myslim, až smy rowno žywe w takej špirali namócy. Nichten njoco wěcej na argumenty pśeśiwnika słuchaś, gronko „Žedna namóc!“ jo zazdaśim dawno wótzabyte. Namóc wšak wuwoła pśeśiwnu namóc. Stary Testament wulicujo historiju swěta ako stawizny gramoty mjazy luźami, kenž pópšawem deje se lubowaś.

Napominanja Pawoła daju se lažko rozměś, ale su śěžko realizěrowaś. To teke Pawoł wumarkujo, gaž pišo: „Joli móžno, ga mějśo ze wšyknymi cłowjekami měr.” Konflikty su pak rozwězne, njemusymy se z kneblom spóraś. To jo jadnora zasada, ale co jo złe, a co dobre? Kak móžomy se zorientěrowaś, źo ja sam stojm?

W hebrejskem teksće, kenž Pawoł citěrujo, jo słowo, kótarež móžo teke měś drugi wóznam město pomsćenja abo wopłaśenja. Źo skerjej do směra wurownanja abo spšawnosći. To jo daloko wěcej ako pomsćenje. Bog buźo se staraś wó spšawne rozwězanje mimo zejgrawarjow. To jo snaź wótpowědna formulacija: Bóžy gniw njejo nic drugego ako Bóža spšawnosć. Spušćaś se na Boga móžo mě daś kradu druge wiźenje wěcow abo fryšne ideje, kak z konfliktom wobchadaś. To jo to, což Pawoł kśěł nam groniś: Njejsmy sami na našej droze. Njedejali sami rozsuźiś, což dobre a złe jo.

Naša wjelika naźeja jo, až Bog nas njewóstaja sami z našym gniwom a z našeju złosću. Ako Bog jo wiźeł, kak wobchadamy mjazy sobu, njejo gronił, „Och, to zasej buźo, wóni se něźi raz znjasu.” A jo se sam pórał to togo swěta. W Jezu Kristusu jo pśišeł na swět, aby nam pokazał, kak wón napšawdu jo. Aby nam pokazał, kak wódawanje a wrośenje stej móžnej. Jo wšykno dał, na kóńcu teke swójo žywjenje. Město se pomsćiś, jo wšu gramotu na se wzeł. A ako jo wisał na kśicy, jo njasł žałosć a winu wót kuždego. Wóte mnjo, wót was, wót našych blišych a našych winikow. A wšykno sobu wzeł do smjerśi. A z jogo górjejstawanim jo znamje dał, až wšykno – naša žałosć, naš gniw a naša wina – jo zajźone, nic zabyte, ale zajźone. Na to se musymy pśecej zasej dopominaś, z tym až kuždy źeń bjatujomy:

„… a wódaj nam naše winy, ako my wódawamy našym winikam.”

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 4. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-07-05.

Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Bildka: www1.wdr.de/stichtag/stichtag8566.html

W słužbje ewangelskich Serbow

W słužbje ewangelskich Serbow

Serbski superintendent Jan Malink źo na wumjeńk

My wót Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi z. t. smy wjelgin źěkowne za wšykne procowanje a dobroty, kótarež Jan Malink ako serbski superintendent w ewangelskej cerkwi a w ekumenje jo wugbał za Serbow. Žycymy jomu na wjele dalšnych žywjeńskich lět Bóže žognowanje, kšutu strowosć a gluku we krejzu swójźby.

Až stej wěra a serbstwo wusko zwězanej, dajo se pśez lětźasetki spómóžnego statkowanja Jana Malinka wucytaś. Pśez njogo jo wóstała funkcija serbskego superintendenta wjelgin wažna institucija, nic jano w Lutherskej krajnej cerkwi Sakskeje a za Górnoserbow, ale teke we wustatkowanju na Ewangelsku cerkwju Barlinja–Bramborskeje-šlazyńskeje Górneje Łužyce. Swój pśidatny prjatkaŕski nadawk wót EKBO za Serbow w srjejźnej a Dolnej Łužycy jo měł za pśewšo wažny a njejo nigdy z wócowu zgubił. We wšyknych gremijach, kupkach a komisijach, źož jo sobu źěłał, jo pśecej był pśipóznaty a konstruktiwnje źěłajucy partner. Wósebnje jo pregował serbske ewangelske cerkwine dny w cełej Łužycy. Źožkuli jo zjawnje wustupił, su měli jogo słowa wjeliku wažnosć. We tom njedejało se teke pśichodnje nic změniś, ga jogo nadalej nuznje trjebamy. Case su wichorojte: Situacija serbskeje rěcy se zasadnje zlěpšowała njejo, a pšawa Serbow samorozymliwe w našyma krajnyma cerkwjoma hyšći njejsu. Daś wón nam nadalej pó boce stoj pśi skšuśenju narodnego wědobnja a zapowědanju Bóžego słowa w serbskej rěcy.

Póstrowne słowo w Pomhaj Bóh 07/2020

Póslušna wutšoba

Póslušna wutšoba

שְׁלֹמֹה – Salomon

Gaž Bog se pšaša Salomona w cowanju, co wón se žycy za swój nadawk ako kral, ma jano wjelgin pokorne wótegrono: Wón by se žycył „pósłušnu hutšobu”.[1 kral 3,8] Njepóžeda žednu móc, žedne kšuśe wjeźone zastojnstwo abo wójnstwo. Kak by my wobchadali ze situaciju, měś žycenja liche? Guslowaŕka póbitujo w bajkach pśecej tśi žycenja. To wjeźo k tomu, až na pśikład Hansko musy se pśemysliś, co jo wažne za njogo: krala źowka, połojca kralojstwa abo gluka ako chudlazk. Co by my se žycyli? Na zemi měr? Strowosć na pśecej? Bogatstwo?

Njejo pótajmna guslowaŕka, ale Bog sam, kótaryž Salomona se pšaša. Kral mógał šybale wótegroniś: Ně, ja wšykno južo mam, ty ga sy mě „ku kraloju hucynił město mójogo nana Dabita”.[1 kral 3,7] Wón mógał teke prezentěrowaś lisćinu ze wšyknym, což ako kněžaŕ pótrjeba: pódwólne póddane, smjerś winikam, njewucerabne žrědło pjenjez. Pointa togo tšojenja ze Starego Testamenta jo, až wón co za sebje „jano” pósłušnu abo rozymnu wutšobu. To klincy pónižnje, ale tak to njejo. How se pokazujo mudrosć krala Salomona. Rozymna wutšoba jo rowno ten kluc k wšyknomu drugemu, jo ako kompas, kenž wjeźo pśez žywjenju. Salomon kśěł se pśirucyś Bogu, co słuchaś na njogo a jogo pśikazanja. Pódwólijo se wjeźenju Bóžemu, a wšykno drugego z togo slědujo.

Teke my dejali wótwažyś, co ma prioritu: Žywjenje do swójich rukow braś a pózdatnje wěźeś, co jo to nejžlěpše za nas – abo naš wósud źeńk ak źeńk do Bóžeju rukowu połožyś a jomu dowěriś. Mudrosć w Starem Testamenśe wóznamjenijo, pśipóznaś Boga ako zakład žywjenja. Taka mudrosć cyni pónižnje glědajuce na swójske zamóžnosći.

My ga planujomy, procujomy se, gótujomy. Ale Bogu mamy wuźěkowaś, gaž něco zwónoźijomy – naš wuspěch jo w jogo rukoma. Abo ze słowami Mjertyna Luthera: „Ty sy jano źěłowy rěd, góspodaŕ jo něchten drugi – ten Kněz”. Na tu wašnju njemusymy sebje za pśeliš wažne měś. Pósłušna wutšoba pomoga dowěriś, až wón se nadalej za nas stara. Tak móžo se teke staś, až to jadno abo druge žyceńko se napšawdu dopołnijo, tak ako by Bog ako zmilny nan póglědnuł na naš cedlik žycenjow. Zwětšego Bog pokazujo pak swóju miłosćiwosć z tym, až nam prezentěrujo něco kradu hynakšego, ako smy se pśedstajili. Weto abo rownycko tak jo Bog ten Kněz nam pśichylony.

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 3. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-06-28.

Bildka z bajki „Zymna wutšoba” (DEFA)

Bóže kralojstwo

Bóže kralojstwo

Žonopowe zernko

I.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Som se pśecej źiwał, až jo zapowěźone w ewangelijach na jadnom boce ako něco pśiducego a na drugem boce jo Jezus gronił, až Bóže kralojstwo jo južo něnto. Tak jo Jezus Kristus wótegronił Farizejarjam na jich pšašanje, ga pśiźo to Bóže kralojstwo. Jogo wótegrono jo było, až njepśiźo tak, až móžomy jo bytšnje wiźeś, ale jo južo srjejź nas. Wón ga groni, až njebudu někake wósebne tšojenja, kenž zazwóniju pokazanje nowego Bóžego swěta. Bóže kralojstwo njamóžomy casnje a rumnostnje wustajiś. Jezus pak zwuraznijo, až to južo pśitomnosć wobwliwujo, kuždy źeń.

Wobej aspekta, to pśiduce Bóže kralojstwo a jogo statkowanje źinsa, se pokazujotej w rědnem pśirownanju wót žonopowego zernka.

II.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Tak su se teke pšašali luźe z małkeje jsy tencas w Galilejskej, źož, na pśikład, snaź jadna młoda Rebekka jo bydliła. Pśedstajmy se raz, kak jo to było: Jezus dej pśiś. Co wót Boga wulicowaś. Luźe južo cakaju. Rebekka słyšy, ako wóni diskutěruju. Jaden groni:

„Wěŕśo mě, skóro buźo wšykno hynac. Pótom njebuźomy wěcej płakaś, ale se smjaś. Njemusymy głodnuś, ale buźomy najěźone.“

Ga to dej byś, mysli se Rebekka? Drugi ga měni:

„Zawěrno tomu wěriš? Bóže kralojstwo jo daloko pšec. How na swěśe ga mamy jano procu a plogu. Samu tužycu a žałosć.”

Rebekka pśemyslijo: Jo to tak? A jadna žeńska woła:

„Glědaj dokradnjej. Pón markujoš, až to njejo wěrno. Njejsu ga luźe, kenž pomagaju a troštuju?”

Ako Rebekka jo se woglědała luźi, njejo zawupytnuła, až Jezus jo južo pśišeł. Wóna se mysli: Něnto na wšykne naše pšašanja wótegronijo. A wón zwiga swój głos:

„Cośo wěźeś, źo jo Bóže kralojstwo. Z cymž móžomy jo pópisaś? Jo ako žonopowe zernko, kenž jo kradu małučke. Gaž sete jo, ga pśiběra a změjo wjelike gałuze, tak až ptaški spód jogo chłodkom bydliś mógu.”

To pśirownanje młoda Rebekka derje rozmějo. Bóže kralojstwo jo ceło blisko. Njejo nic, což jo śěžko rozměś. How, pla nas to zachopijo, musymy to jano zawupytnuś.

III.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Tak su se teke pšašali we filmje wó Mariju z Magdale.

Ta Marija Madlena jo była jadna wót tych žeńskich, ako su šli rowoju woglědat na tśeśem dnju. A wóna jo powěźeła wuknikam, což jo wiźeła, až row jo prozny był. Wšykne su se wulěkali. Marija pak groni, až nichten njemusy tšach měś. Jezus jo žywy. Wón jo z wumarłych górjej stanuł. Pśez njogo teke my dostanjomy nimjerne žywjenje. – We filmje wukniki njejsu kśěli to wěriś. Naźejachu se, až wón, Jezus, jo ten pśiducy kral, kenž by Israel wulichował. Něnto jo zazdaśim wšykno zgubjone. Ale Marija Madlena groni: „Och, wy njerozymne, wy tupe wutšoby, cogodla njamóžośo tomu wěriś? Njejsćo rozměli, ako wón jo nam Pismo wukładował? – Njejsmy to pšawje rozměli. Bóže kralojstwo jo tudy a něnto. Jo něco, což njamóžomy jasnje wiźeś, žeden tron a žedna krona njejo. – Jo we nas, w našych wutšobach. Glědajśo na žonopowe zernko, jadno same zernko, kenž buźo wusete a móžo rosć a narosć. A ptašk swójo gnězdo w gałuzach togo boma změjo. Wón lěta w lichośe tam a sem. A w měrje se wrośijo dobreje naźeje. Kak to jo – Bóže kralojstwo? Połno lubosći, njedowucerabneje cysteje lubosći, naźeje a dłymokeje dowěry.”

אָמֵן

Prjatkowanje wó Mk 4,30–33 na drugu njeźelu pó jatšach

serbska online namša w Mósće

Kśica

Kśica

Gaž słaby som, som mócny

Kśica stoj nam pśed wócyma. Za wóterych jo skandal, kenž móli ako symbol smjerśi, ako instrument skatowanja. Žyźi maju za absurdne, až wumóžnik, kótaryž pśinjaso Bóžu móc a kšasnosć, žałosnje wuslěknjo na kśicy. Ten, kenž tam wisy, jo kamsy šeł, nic ga? Kak móžo taki kśicowany Bóžy Syn byś? Jo ten wšogomócny tak bźezmócny? Kśica zmuśujo. My se myslimy na Boga ako na mócnego kněžarja, kenž nad wšyknym tronujo abo na šaltowańskem pulśe swěta stoj. „Gaž ty sy ten Kristus, ga pomogaj tebje a nami![Lk 23,39], tak luźe wołaju. Jezus pak wutrajo swóje bóli a wóstanjo sebje zwěrny. Njeklějo, ale bjatujo za swójich katow. Až do kóńca njewótpadnjo wót Boga a wumrějo do carneje nocy Bóžeje śmy.

Bog nam njoco pokazaś žednogo źiwa, aby luźi wobrośił. Bog nikogo k wěrje njenuzka. Kśica napomina, až Bog respektěrujo lichotu luźi. We wósuźe Jezusa wiźimy, až Bog wuźaržy byś wótpokazany, wuchyśony, zaprěty a wótkatowany. Z tym jo kśica teke manifestacija lichoty w religiji. Rownocasnje jo kśica wjelike pśiśpiśe z tym śerpjecym cłowjekom. Jo jaden wobraz, kenž nas dopomina na to, k comuž luźe su zamóžne. Snaź trjebamy taki wobraz, aby cłowjecne wóstali? Taki Bog njejo daloko pšec nad mrokami, ale bydli mjazy nami, wesrjejź śerpjenja. Gaž njewěš dalej, gaž starcyjoš na swóje granice, tam namakajoš swójogo Boga. Njemusyš super abo perfektny byś. Bog pśiźo ku tebje, gaž sy słaby.

Samo na se njecesćimy kśicu, ale kśicowanego. Cesćimy-li jogo, pón dejali mysliś na wšyknych śerpjecych na swěśe. My njedejali tšachnuś pśed bólu, ale ju zawupytnuś: Śerpjenje źiśi, žeńskich a muskich w syriskich lěgwach, w chuźinowych běrtylach wót Rio, na wótpadkowych nasypanišćach we Manile na Filipinach abo w džungelu pla afriskich źiśecych wójakow, we chaosu w ukrainskem Ługansku abo na naduwańskem cołnje we Srjejźnem mórju – tam wšuźi Bog sam śerpi pód tym, což luźe luźam nacyniju.

Jezus groni: „Wóśc, wódaj jim, pśeto wóni njewěźe, co cynje.”[Lk 23,34] Jezus swójich katow njezaklějo. Na kśicy ma hyšći móc lubosći: Až teke katy su wopory, wopory togo złego.

Kśica jo znamje nimjernego zwězka Boga a nas cłowjekow. Teke w nejgóršej situaciji njejsmy wót Boga spušćone, dokulaž wón śerpi z nami, a za nas. „Wóśc, do twójeju rukowu pśirucyjom mójogo ducha.[Lk 23,46] To su slědne słowa Jezusa, ako stoj pla ewangelista Lukasa.

Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Bóže słowo w Serbskem rozgłosu RBB na Śichy pětk 2020-

Zeleny stwórtk

Zeleny stwórtk

Bóže blido

Jatšowne tšojenje jo połno symbolow. Cogodla ten źinsajšny stwórtk dej zeleny byś, njejo ceło jasne. Pśiźo snaź wót staronimskego słowa „greinen” (rjawliś, kjawcaś), rownož taki tužny źeń njejo. Oficialnje jo ten stwórtk pomjenjony źeń wustajenja Bóžego blida.

Tak se wulicujo w ewangelijach: Jezus jo se pśiwobrośił swójim pśijaśelam a gronił: „Mě wjelgin na wutšobje lažy, až wóswěśijom z wami k slědnemu razoju ten pasowy swěźeń, pjerwjej až móju drogu dokóńcyjom.” W krejzu swójich zwěrnych wuknikow jo se wuźěkował, wzeł klěb a gronił: „Wzejśo a jěsćo! To som ja, mójo śěło, ako se za was powdajom. Cyńśo to w pśichoźe kuždy raz, gaž na mnjo mysliśo.” Pótom jo wzeł keluch a dał jen krejzoju pśijaśelow. Wšykne su pópili z kelucha. Wón jo gronił: „To jo keluch ze kšwju mójogo wótkazanja. Gaž w pśichoźe tak gromaźe pśiźośo a swěśiśo, budu pśecej z wami. Dožywijośo wódawanje grěchow a gójenje wašych dušow.”

Wuznamny katolski teolog Hans Küng měni, až njemusymy wšykno pó słowje měś. Wažny jo jano Jezus Kristus sam. Tak jo to teke pśi Bóžem bliźe. Gaž Jezus groni, musyśo mójo śěło jěsć a móju kšej piś, jo to wurazna metafra, až mamy Jezusowu wucbu wewšosć abo ceło pśimaś. Tak ja to rozmějom. Bóže blido jo wažny symbol a ritual našeje kśesćijańskeje zgromadnosći. Gaž smy tužne abo wjasołe, zacwiblowane abo se něco naźejuce, tšašywe abo zmužne – Kristus jo pśecej z nami. אָמֵן

Bildka: L’Ultima Cena wót Leonarda da Vinci

Bóže słowo w Serbskem rozgłosu RBB na Zeleny stwórtk 2020

Lubosć w casach cholery

Lubosć w casach cholery

… abo rozgrono wó bomach

Som se pśedewzeł, nic njenapisaś wó mrětwje. Kak jo to pak móžno w tych casach, gaž problemy wjelikego swěta su se zasej derili do Serbow? Nadalej jano powědaś wó narodnych drastwach, wó rewitalizaciji mamineje rěcy?

„Napšawdu, som žywy w śamnych casach!
Dowěrliwe słowo jo głupe. Coło bźez ropow
pokazujo na njecuśniwosć. Smjejaŕ
tšašnu powěsć hyšći njeznajo.
Kake casy to su, gaž
rozgrono wó bomach jo pśisamem z grěchom,
dla togo až mjelcanje k wjele njestatkam na se ma!
Ten, kenž w měrje pśez drogu źo,
drje njejo k dostaśu za pśijaśelow,
kótarež w nuzy su.”

Tak jo zbasnił Bertolt Brecht „Na pótomstwo”. Jo to tak? Kněz BB hyšći njejo wěźeł, až rozgrono wó bomach źinsa wopśimjejo wšykne problemy swěta. Kak móžomy našu rěc woplěwaś, gaž se njesmějomy zejś pód lipami? Gaž lipy a druge bomy su zeschnuli? No, derje, zachopmy powědaś wó bomach. To buźo rozgrono wó tom, kak buźomy w pśichoźe žywe. Nadpismo togo komentara jo pśedstajony titel knigłow kolumbiskego awtora Gabriela G. Márqueza „El amor en los tiempos del cólera”. Špańske słowo „cólera“ njejo jano ta chórosć cholera, ale ma pśedewšym drugi wuznam: „rozgórjonosć, gniw”.

Něntejšna strowotniska kriza se zminjo, ale nadalej zawóstanu druge krize: globalizacija, klimowa katastrofa, nowy pšawicaŕski radikalizm, europska politiska kriza, socialna njerownowaga. Wšykno zwisujo ze wšyknym. Ta šwedska Gretka jo groniła: „Ja cu, až wy pśiźośo do paniki.” To njejo dobra rada; panika nikula njewjeźo k dobremu rozwězanju problemow. Panika a gniw njamóžotej pśewinuś něntejšnu zajěźonu situaciju na swěśe. Derje pak jo, až młoda generacija jo wócuśeła. To jo za mnjo pśikład rojoweje inteligentnosći.

Kak něnto dalej, gaž k wšyknym drugim hyšći pśiźo pandemija? Ta płucowa chórosć njejo daniž carna mrětwa daniž cholera. Njebuźo wutamaś serbski lud abo cełu ciwilizaciju. Njedejali se zaźaržaś paniski ako by śerpjeli pód egyptojskimi plogami. Hygiena a wótstawk za wětšy źěl dosegatej. K tomu pśiźo wobglědniwosć. Moderna rěc jo wunamakała wuraz „socialne kontakty”, kenž jo był dotychměst wósebnje popularny mjazy młodymi luźimi. Wšuźi něnto cytamy, až mamy wobgranicowaś naše „socialne kontakty”. Ale nichten njamóžo sam žywe byś. Źo jano wó to, až jano chylku njedejali sejźeś we wjelikich stadijach a w nabite połnych kjarcmach. Weto móžomy naše socialne zwiski w casu gniwa a chórosći derje zdźaržaś. Dłujcko njejsom tak cesto telefoněrował ze swójeju źowku w Šotiskej ako slědny tyźeń.

Gaž pandemija buźo raz mimo, naźejam se, až móžomy to rozgrono wó bomach dokóńcyś a se do źěła daś w našom globalizěrowanem swěśe.

Skrocona werzija wózjawjona ako komentar na cerkwinem boce Nowego casnika, měrc 2020.

 

Menetekel

Menetekel

מנא מנא תקל ופרסין

Znamje na sćěnje nichten njemógał pśewiźeś, ale Belšazar, ten pśeskobodny babyloniski kral, njejo zamógł je wukłasć. Jano mudry profet Daniel jo mógał wucytaś, až kraj pójźo kamsy. Parada zwěšćelowarjow zagubjenja slědnych 3000 lět wobskjaržujo skazenje a pśemódlenje pśibogam. Menetekel pśibytnosći pak njejo napisał Bog starego testamenta, ale dogma njeskóńcnego rozrosćenja. מנא מנא תקל ופרסין (mene mene tekel uparsin) – licone, wažone a ako njedosegajuce pósuźone. Take powědanje jo witśi watśi, groni frakcija žorta a šposa. Wót lěgwa wubójanych jo jich wóstawk wjele wětšy ako jo w casu pandemije do rady dane. Wšykno w mjenju lichoty, pódpěrowane wót samsewuměnjonych ekspertow, kenž maju wšo rozpłošenje za wuzbytne. Kśik buźo pak wjeliki: „Běda, běda, ty wjelike město Babylon, ty mócne město, pśeto we jadnej štunźe jo twój sud pśišeł. A kupce na zemi budu płakaś a žałosćiś nad nim, dokulaž jich wóru nicht wěcej njebuźo kupowaś.” [Zjawj 18]

Kuždy ma w głowje nanejmjenjej jaden datum, kótaryž cełe žywjenje jo pśeměnił, na pśikład 8.5.1945, 3.10.1990, 11.9.2001. W krotkem casu buźomy teke diskutěrowaś, kak swět jo wuglědał pśed koronu. Za mnjo jo kradu jasne, až pandemija jo teke kriza našogo politiskego systema, našeje něntejšneje wašnje producěrowanja a zgromadnego žywjenja.

Ako jo wózjawił Club of Rom w lěśe 1972 prědnu rozpšawu wó granicach rozrosćenja, njejsu to za wažne měli na pódwjacorje. Na tudejšem boce zeleznego zapowjeska su kněžece jano chachali. Problem se prějo. Wóno jo pak globalny a strukturelny. Zwětšego se njeźiwa na zwisk mjazy globalizaciju a klimoweju katastrofu. W našom kraju se wiźi problematika z migraciju z wida moraliskeje winowatosći skerjej ako konflikt z pšawicaŕskim radikalizmom. Ceły wobraz lěbda pśiźo pśed kameru. Nawalowanje namócy, terorizma a domacnych wójnow we wěstych stronach swěta zewšym žeden pśipad njejo. A rowno tak žeden pśipad njejo, až na pśikład w Africe góspodaŕstwo a wobswět stej tak skazonej, až miliony njamaju žeden pśichod. Kužde lěto jo Nimska sebje chwaliła, až jo Exportweltmeister. Wónaka sława, kenž žedne serbske słowo njezasłužyjo. Źo štycy strukturelna zmólka? Za stabilitu systema jo absurdna njeskóńcna dynamika dogórjejka trěbna. Pśecej zasej su nowe produkty notne; stare muse „obsolescentne” (zachadne) byś.

A my Serby? Na konferency Domowiny wó strukturnej změnje we Łužycy som z głowu wijucy słyšał, až su zasej pominali pó brunicy nowu wjeliku industriju, nowe „megamašiny” (ako jo raz gronił systemkritiski filozof Rudolf Bahro). Žedna dalšna Tesla factory nas wšak njewumóžyjo. Koronakriza jo zasej wukopała wótzabyte słowo „systemkritiski“. No, pón, buźmy kreatiwne a systemkritiske!

Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Bildka https://de.wikipedia.org/wiki/Menetekel