25 lět a dalej

25 lět a dalej

Serbska wósada a rěc

Jo derje znate, až Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z.  t. swěśi lětosa 25 lět wobstaśa. Ako pśedsedarja se mě cesto pšašaju, kak ja wiźim pśichod towaristwa a kaku wiziju mam za serbsku wósadu. Ako som zachopił se angažěrowaś za serbsku rěc w cerkwi pśed 5 lětami, som napisał dłujku lisćinu žycenjow. To nejžwažnjejše wšak južo štycy w mjenju cerkwinego towaristwa: Cujomy se zagronite za našu rěc, a to pó mójej mysli nic jano w cerkwi. Gaž serbska rěc dej měś pśichod na mšach a w cerkwi cełkownje, musymy se staraś wó serbsku rěc wšuźi w towarišnosći. Ako som raz woglědał do katolskeje fary w górnołužyskich Ralbicach, stej mě šulskej góleśi napśeśiwo pśišłej. Wónej njejstej mě znałej a jadnorje „dobry źeń” groniłej. To wósebne za mnjo ako Dolnołužycanaŕ jo było, až to stej cyniłej w serbskej rěcy. To by se teke žycył za nas w Dolnej Łužycy! Dolnoserbšćinu jano wuknuś we šuli za censury jo za starego Fryca, gaž njejsu žedne móžnosći, rěc nałožowaś zwenka wucby. Na kuždolětnych kubłańskich wikach Dolnoserbskego gymnazija wšake institucije prezentěruju móžnosći powołańskego źěła w serbskej rěcy. Nic špatnego to njejo, ale se pšašam, lěc to musy byś wšo. Co jo z tymi wuknikami, kenž maju zajm za medicinu, za pśedmjaty MINT (matematika–informatika–pśirodowěda–technika) abo za towzynty drugich powołanjow, kenž su móžne? Cesto słyšym tam na wikach wót wuknikow, až njekśě źěłaś w serbskich institucijach a dla togo njetrjebaju se zajmowaś za serbsku rěc. Jo wjelgin tužne, gaž serbske kubłanje take wuslědki ma. Ja njamóžom zwěšćelowaś, do kakeje měry móžomy serbsku rěc ako wobchadnu rěc zdźaržaś abo slědk dobyś. Som pak nazgónił, až w serbskej ewangelskej wósaźe njejsmy cakali na wjelike wuźěłane koncepty abo programy wótwjercha. Ze wšymi rěcnymi njedostatkami a nutśikownym cwiblowanim, teke wótergi ze zwadami, smy jadnorje zachopili. Źinsa jo cerkwja mały, ale stabilny rěcny rum w mysle prědnego psalma: „Ten spšawny jo kaž bom, sajźony pśi wódnych tšugach, kótaryž swój płod měwa w swójom casu, a jogo list njezaprějo.“ Gaž w pśichoźe nadalej změjomy takich angažěrowanych serbskich a teke nimskich procowarjow ako w slědnych 25 lětach, njemusymy tšach měś, až serbska rěc w cerkwi dowuznějo. Wědobnje wó drogostku serbskeje rěcy jo w zajźonych lětach wuraznje rosło, z boka nimskich fararjow a cerkwinych institucijow, ale teke pla jadnorych wósadnikow we Łužycy. Źinsa rozmějo naša cerkwja rěcnu wšakorakosć ako wobogaśenje. Źinsa ma zapowědanje Bóžego słowa w serbskej rěcy pozitiwny wliw na cełkownu rěcnu situaciju w Dolnej Łužycy. – To stej dwě saźe, kenž stej byłej pśed 5 lětami na mójej lisćinje žycenjow. Tak to dej wóstaś z Bóžeju pomocu w pśiducych 25 lětach.

Komentar na cerkwinem boce Nowego casnika, julij 2019.

Reklamy

Serbska prjatkaŕska konferenca w Dešnje 21.05.2019

Serbska prjatkaŕska konferenca w Dešnje 21.05.2019

Póstrowne słowo

Lube sotšy a bratšy,

ja was strowim z gronkom na pśiducu njeźelu rogate: „Chwalony buź Bog, kenž swóju dobroś wóte mnjo njewóthobrośijo.”[Ps 66,20] Měnim, až Bog jo napšawdu nam Serbam pśichylony, a se njewótwobrośijo wót nas. To jo dobry zakład za našu serbsku wósadu. W mjenju Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi z. t. žycym wašej konferency serbskich prjatkarjow wjele wuspěcha a Bóže žognowanje.

How w Dešnje smy na historiskem terenje. W lěśe 1941 jo dostał Bogumił Šwjela ako wósadny faraŕ zakaz serbski prjatkowaś. Jo musał domownju spusćiś a snaź žedne šance wiźeł njejo, zasej wóžywiś serbske namšy. Z Bóžeju gnadu jo se to wšak pó dłujkem pśetergnjenju angažěrowanym Dešanarjam raźiło w lěśe 1987. Z wašeju pomocu, lube sotšy a bratšy mamy wót togo casa pšawidłowne serbske namšy w Dolnej Łužycy.

Bogumił Šwjela jo glědał na nimskich a serbskich wósadnikow ako na gromaźe słušajucych. To móžomy póznaś na wupyšnjenje teje cerkwje how w Dešnje. Pśed 25 lětami su serbske a nimske kśesćijany załožyli Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi, aby procowanje wó namšach w serbskej rěcy financielnje a organizatoriski mógali lěpjej pódpěrowaś. Za ten jubilej našogo towaristwa njejsmy žeden wósebny swěźeń naplanowali. Město togo smy lětosa juž take rědne namšy w Bórkowach, Gołbinje, Janšojcach a w dalšnych jsach wóswěśili. Do grodkojskej serbskej cerkwje jo pśisamem 100 namšari pśichwatało, a to pó 150 lětach wót slědneje serbskeje namšy tam! To jo wšo daloko lěpjej ako kužda party.

Něchten jo se gano pšašał, dla cog dejmy swěśiś namšy w rěcy, kenž južo lěbda něchten rozmějo. Naša lubosna rěc jo rěc wutšoby, a serbske namše su wěc wutšoby. Zapowědanje Bóžego słowa jo wažne, ale teke w serbskej rěcy. Jo naš nadawk, rěcny pókład kenž namakajomy w serbskej Bibliji, w našych spiwaŕskich, w tekstach našych wóścow zeźaržowaś a woplěwaś. To njejo nic teoretiskego, dokulaž namakajomy w tom wjeliki wótgłos. Taki feedback mě stawnje zasej luźe dawaju a tak to sam pśecej zasej nazgónijom. Cerkwja jo źinsa zasej wažny serbski rěcny rum.

Waša konferenca jo forum serbskich prjatkarjow z cełeje Łužyce. Jo rědnje, až my ewangelske Serby w cerkwjoma EKBO a sakskego kraja woplěwamy intensiwne kontakty. Tak smy to źaržali w zachadnosći, a tak to dej teke nadalej byś. To jo drje teke w zmysle B. Šwjele. Ja se južo wjaselim na naš Serbski cerkwiny źeń w Budyšynje w juniju.

Dajśo nam pšosyś wó Bože žognowanje za kužde serbske słowo a cynjenje w našyma cerkwjoma ako w Dolnej, tak teke w srjejźnej a Górnej Łužycy. Bog buź z wami.

Bildka: Pomhaj Bóh 2019/06.

23

23

Wójca

Naše domacne zwěrjeta lubujomy, ale jich mjenja cesto wužywamy ako gódła: Drjewjana gus, głupa kóza abo stara krowa – to su južo mócne zranjenja. Pla wójcow jo to wšak hynac. Gronimy „ty luba wójcka” abo boga wójca, carna wójcka, śibka, což jo skerjej jano milnje wótgódnośujuce abo samo lubosne mě. Weto njepłaśe wójce ako pśeliš mudre. Za wjelkow jo rědownja wójcow póbitowanje ako all you can eat, dokulaž mimo pastyrja su ceło bźez woboranja. Cirkus z nimi njamóžo nic zachopiś, pśeto jadnorje nic njepśiwuknu. Znajomy Kölner Haie, Kassel Huskies abo Hamburg Lions, ale kak by klincało „Chóśebuske jagnjetka” za Energie Cottbus? Wóstupjenje do 6. ligi z wěstotu móžomy pśedwiźeś.

Pótakem, wójce su głupe, njezamóžne, njamócne a pómałe. A pón ten něgajšny šapaŕ Dabit pišo: „Ten Kněz jo mój pastyŕ.” Njama jogo sławny psalm 23 naraz źiwny pśisłod? Chto co ako wójca pśez žywjenje tšabotaś?

My ga smy tak mudre, nic na swěśe nam njewucynijo. Nikula se njedajomy na kśiwe drogi, źo ga! Njebójmy se nicogo a nikogo. – Napšawdu? Snaź njejo źe pśirownanje z wójcami wopacne. Njetrjebamy notnje pastyrja, dla togo až wšykno njamóžomy sami zwónoźeś? Něchten, kenž nas za ruku wjeźo, gaž bywa śma. Něchten, kenž jo za nas tam, gaž njejsmy k rěchoju pśišli abo smy zranjone. Něchten, kenž nas pónjeźele zajtša motiwěrujo. Něchten, kenž pśiźo sobu, gaž mamy wobuzne rozgrona. Něchten, kenž źo z nami ku gójcoju pó diagnozu. Něchten, kenž jo z našymi źiśimi, gaž wóni wjedu swóje žywjenje. Něchten, kenž tebje do łona wzejo, rownož sy zas něco zwórał.

Psalm njepópišo žednu idylu. W kuždej saźe tam stoj: WÓN jo ten dobry pastyŕ. Wón, ten Kněz. Nic někakižkuli bog z fantazije abo tradicije. Ten Wóśc nam groni: Ja som tam, za tebje. To jo jogo mě. Ako wójce zglědajomy na togo pastyrja: „Co cynimy něnt?”. Z nim móžomy w měrje wusnuś a licyś: 1 wójcka, 2 wójcce, 3, … 23 wójckow.

Bóže słowo w Nowem casniku, maj 2019.

Klěb žywjenja

Klěb žywjenja

„Naš wšedny klěb daj nam źinsa.“ Tak bjatujomy z kuždym Wóścenasom na mšy abo teke doma. Pšosymy wó to, až njezgubijomy zakład žywjenja, naš wšedny klěb. Co pak jo wšak zakład žywjenja? Jo to jano caroba, abo trjebamy hyšći něco drugego? To ma źinsa byś tema. Źo wó to, lěc trjebamy jano skibki klěba, abo pśidatny njebjaski klěb. Kaki ten njebjaski klěb jo, móžomy zgóniś w ewangeliju sw. Jana we 6. stawje:

47Zawěsće, zawěrnje, ja źeju wam: Chtož we mnjo wěri, ten ma nimjerne žywjenje.
48Ja som klěb žywjenja.
49Waše wóścy su mana jědli we pusćinje, a su humrěli.
50To jo ten klěb z njebja pśiducy, aby něcht, kenž wót njogo jě, njehumrěł.
51Ja som ten žywy klěb, kenž z njebja pśišeł jo; gaž něcht wót togo klěba buźo jěsć, ten buźo se žywiś do nimjernosći. A ten klěb pak, kenž ja budu dawaś, jo mójo śěło, kótarež ja daś budu za žywjenje swěta.
Jan 6,47–51

Klěb grajo wažnu rolu za nas. Ako źiśi njejsmy głod póznali, ale stawnje su nam naše starjejše a stare starjejše wulicowali, kak jo to było, tencas, we wójnje. Luba wósada, starša generacija wót Was zawěsće znajo ten špruch, kótaryž smy pśecej słyšali: „Což na blido pśiźo, ma se zjěsć!”. Za nas słodkarjow njejo to było lažko. Něco drugego pak njejo było tak špatnje, což pak młodša generacija zawěsće teke njeznajo: To jo klěbowa zupa. Twardy klěb su zamócowali a z mlokom a cukerom pór minutow zawarili. W nejlěpšem spomnjeśu pak mam, gaž mama jo mě kazała, pó klěb hyś k pjakarjeju na Kalawskej droze. Fryšne pókšyte su tak derje wónjali, až cesto njejsom mógał je domoj donjasć mimo togo, až škórka jo była ceła wótgryzona.

Taki klěbaty ako som był, som měł swóje śěžkosći w Japańskej, źož som póbył dlejšy cas. Som bźez naźeje pytał pšawy klěb wšuźi w kupnicach. To, což som namakał, jo była taka běła napjacona masa, kenž jo šmekowała ako lim. Pótakem som se na japańsku fryštuku ze syreju rybu a rajsom pśiwucył. W Japańskej zawěsće dejali bjatowaś „Našu wšednu šklicku rajsa daj nam źinsa.“

Cogodla to wulicujom? Wšojadno, lěc rajs abo klěb, za Jezusa njejo realny zakład žywjenja wšojadny. Som cytał chyla wurězk z ewangelija swětego Jana. Na zachopjeńku togo stawa źo wó seśenje tych 5 towzynt luźi. Realny głod luźi Jezus njejo pšec prjatkował  z dobrym słowom. Wón zawupytajo pótrěbnosć luźi a groni swójim wuknikam: „Dajśo jim jěsć”. To jo wažne, teke za našu towarišnosć, źož zazdaśim wšykne maju dosć jěza. Maju wšykne napšawdu dosć? Su pśi klěbje abo muse se luźe žywiś wót togo, což naša bogata towarišnosć jim pśiźělujo?

W tom tšojenju wó Jezusu se pśinjasu klěb a rybce. A wón groni: Rozdźělśo to, což mamy. A wóni su rozdźělili, až wšykne su dostali to samske. Wóni su źiwali, ale kuždy jo najěźony. A hyšći něco wažnego se stanjo: Jezus groni: „Zgromaźćo zbydne drobjeńce, aby se nic njezbrojło.Jan 9,12 Stakim njejsu nic pšec chyśili – to jo teke napšawdny źiw!

Jezus jo se naroźił w Betlehemje (בית לחם), to groni hebrejski, we jsy klěba. Jezus groni: „Ja som ten žywy klěb.” Co z tym měni? Nic jano naš brjuch jo głodny, teke naša duša. Žywjenje jo wěcej ako jěza a piśe. Naša duša jo głodna, ale njewě se žedneje rady. Ze stawnje wušeju spěšnosću se pyta za něcym nowym a wuwija dalšne a dalšne póžedanja. Kake póžednosći mamy spokojś z tymi nejnowšymi generacijami smartfonow abo medijow? Co pśinjaso kondicioněrowanje na wuspěch a na perfektny wobraz, kenž comy w zjawnosći pokazaś? Mjazy nerwoznym głodom we nas za wěc a wěcej a znjewužywanim našogo planeta wobstoj nutśikowny zwisk. Mimo pokoja zežerjomy wšykne ressource. Ten głod našeje duše jo zwězany z wuklukowanim nas samych a drugich. Rědnje, až wukniki na jich pětkowych demonstracijach nas na to dopominaju, až mamy jano jadnu zemju.

Jezus wózjawijo, až naš nejmócnjejšy głod za žywjenim wón sam móžo naseśiś. To jo wjelike pominanje. Młogi se mysli, až kśesćijany su žywe mimo šposa a wochłoźenja, až sejźe jano we wóstudnych Bóžych słužbach. Se wě, mamy taku tradiciju, až wěra měni same tšadanje. Ale za mnjo to z Kristusom njama nic cyniś. Jezus njoco mjenjej žywjenja, ale wěcej. Klěb a wino słušatej k tomu. Jezus njejo žeden skazowaŕ wjasela. To jo pokazał na swajźbje w měsće Kana. Tam jo kružki z winom napołnił, ako su jomu gronili: My njamamy wěcej žednogo wina.

Jezus jo klěb žywjenja, to groni, mamy jogo ceło we nas pśiwześ. To njeměni nic drugego, až mamy w Jezu dopołnje wěriś. Njedejmy jano słuchaś ako na staru bajku z Galilejskeje. Dejmy se na njogo spušćiś, až našo žywjenje wustrowijo, źinsa a pśecej. Wšykne starosći chyśćo na njogo! Dejmy dowěriś, až našo nimjerne žywjenje wót njogo wótwisujo. Nic drugego nas njewumóžyjo. To njegroni, až njezmějomy śěžke casy. Ale wón co nam daś tu móc, aby my našu kśicu njasli, až njezacwiblujomy. Dary Jezusa dawaju móc na cełe žywjenje. Gaž jogo dopołnje pśiwzejomy, pśeměnijomy žywjenje. Nadejźomy druge cile, kótarež se makaju z tymi, za kótarež Jezus jo se zasajźił: Cłowjek ako pódoba Boga, jogo dostojnosć, jogo zagronitosć. To wóstanjo na pśecej, njeglědajucy na wšykne komplikacije žywjenja.

15Wšyknych wócy maju k tebje tu naźeju; a ty dajoš jim jich carobu we pšawem casu,
16Ty wótwórijoš twóju ruku, a naseśijoš wšykno, což jo žywe, z dobrym spódobanim.
18Kněz jo blisko wšyknym, kenž se k njomu wołaju, wšyknym ak se za wopšawdu k njomu wołaju
. Ps 145,15-16.18

Prjatkowanje na stwórtu njeźelu spótnego casa 2019-03-31 w Janšojcach.

Bibliske teksty: Serbska biblija 1868/2018

Bildka: wikipedija, CC BY-SA 3.0

Serbska rěc žedna cuza rěc njejo

Serbska rěc žedna cuza rěc njejo

Mam dosć a do dosća. Mě dosega. Mam pysk połny. Se stajijom, pójźom na barikady. Ga budu skóńcnje rozměś, až naša serbska rěc njejo žedna cuza rěc ako špańšćina? Abo njaboga ako łatyńšćina? Rědnje, gaž se spěchujo w Lipsku gelišćinu na instituśe, źož deje serbšćinarje dostaś za praksu dosegajuce kubłanje, ale co to ma cyniś z nami?

Naša ministaŕka za kubłanje co drje tak dłujko cakaś ze swóju Sorben-Wenden-Schulverordnung, až slědna maminorěcna powědaŕka jo zginjona. Chóśebuz se gjarźi, až ma serbske wustawki. Wón sebje chwali, až na dwórnišću stoj nic jano „Hbf.”, ale něnto teke „gł. dw.” ako figowe łopjenko. Móžnosći nałožowaś serbsku rěc w nejwětšem serbskem měsće na swěśe su pak snadne. Lěbda se pśipowěźuju stacije w busu abo w elektriskej w serbskej rěcy. Gaž zagronita za nastupnosći Serbow pśiźo na woglěd do Města, jo samorozmějuce, až se nimski powěda, ako we jury za myto Miny Witkojc, lěcrownož w póstajenjach togo gremija stoj, až jadnaŕska rěc jo serbska. W šulach se waźi wó tom, až góźiny serbšćiny njedeje pśecej te slědne w góźinskem planje byś. Cyste pominanje serbskich institucijow, až rěcywuznaty dorosć za našych funkcionarjow, wědomnostnikow a casnikarjow felujo, jo njezubate. Mimo napšawdnego spěchowanja serbskeje rěcy jo póstajenje serbskich wokrejsnych zagronitych symboliska politika ako „gł. dw.”. Serbski powědajuce su pśisamem wót stojnišća zwězkowego ministaŕstwa pśeznanjone, až napis na toflach „nächste Ausfahrt Burg (Spreewald)/pśiducy wujězd Bórkowy w Błotach” jo tšašny za wobchad.

Kóńc z pónižnosći. Ja cu praktiske pśipóznaśe ako amtska rěc we zjawnem žywjenju a wobšyrnu pódpěru za priwatne nałožowanje. Gaž nadpisma su pśedłujke za awtodrogi, pón dej na toflu stojaś „Bórkowy” a nic drugego. Kompromise su notne, ale nic pśecej na košty Serbow.

Mója źowka jo złožyła abituru we Weimaru na cystej engelskej šuli, ja hyšći w DDR-skem casu w českej rěcy. Ja cu cyste serbske šule we Łužycy, ze serbskeju abituru. Ja njok drobjeńcu połgóźinskego programa wob mjasec w telewiziju a pódpołdnjowu góźinku na wšedny źeń w radiju, ja cu serbski sćelak!

Kóńc z tym, až se nam pśigranja: „Jo was južo tak mało, wupłaśijo se to hyšći?”. Jo nas mało, ale hyšći dosć, až gromaźe se wupórajomy ze serbskimi plakatami do Potsdama a pokazujomy, kak njespokojom smy z tym terganim.

Nadgótnota

Nadgótnota

Diskusijny pśinosk ako gósć na zgromaźinje Župy Dolna Łužyca, 01.02.2019 wu Wendigojc w Bórkowach

Ja mógał na tom měsće ako insider wjele wulicowaś wó zmysle abo njezmysle Serbskego sejma. Ta populistiska akcija wšak žednogo górucego problema w Serbach rozwězała njejo, daniž nam wó jaden milimeter doprědka spórała. Za mnjo płaśi nadalej, až taki izolěrowany Wolkenkuckucksheim jo na škódu serbskeje zgromadnosći.

Naš nejwažnjejšy problem jo pak smjerś našeje rěcy. Za to trjebamy wšykne mócy. Cełkowna situacija rěcy jo nam derje znata a njejsmy musali cakaś na tu ewaluaciju z Lipska, aby k wěsći wzeli, co jo „los” na šulach. Kak něnto dalej? Rozmějom lipšćańsku rozpšawu ako slědne wuwołanje zbuźowaś se. Njamóžomy se tak nadalej napórowaś ako doněnta. Kubłańska klawsura ako něnt naraźona jo jadna wjelgin dobra ideja, gaž se tam wšykne relewantne krejze za blido sejźe a něco konkretnego wuskócy. Spěchowańke towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. jo wózjawiło list „Śicha tragedija na městnje”, źož smy zespominali nejbytostnjejše nadawki. Našo towaristwo njejo cłonk Domowiny a njebuźo. Ale ako part serbskego zgromaźeństwa comy se wobźěliś. Jo teke móžo, až ceły proces ako njewótwisna organizacija moderěrujomy, gaž to jo žycone. Diskurs musymy wšak wjelgin malsnje zachopiś. Trjebamy wjeliki jadnogłosny chor, kenž wótśe pomina bytostne změny, aby naša luba rěc wóstała žywa. Wóžywiś serbsku rěc w šuli jo naša slědna šansa. Gaž to zakomuźijomy, jo kóńc. To musy kuždy wěźeś, lěc jo domowinaŕ, sejmikaŕ abo cerkwjeńc z cełeje wutšoby.

My wšykne musymy nawuknuś, až serbska rěc dodatne brěmje njejo, ale dodatna gódnota – jadna nadgódnota. Tak ja to dolabujom, a tak to wopytajom dalej daś. Wóna njama byś jano figowe łopjeno abo lute wupyšnjenje.

hsl

bildka: Dolnoserbski gymnazium (wikipedija)

Z njebja dołoj

Z njebja dołoj

Pósołstwo kosmiskeje łoźi Apollo 8

1We zachopjeńku stwóri Bog njebjo a zemju.[1. knigły Mojzasa 1,1]

To jo prědna sada Biblije. W prědnych knigłach Mojzasa to stoj w prědnem stawje. Co to ma cyniś z gwězdku? 21. decembra 1968 jo startowała kosmiska łoź Apollo 8 z wobsadku k prědnemu lětoju k mjasecoju. To jo był wjelgin tšachotny projekt. Zajtša rano dnja 24. decembra su zawinuli astronawty na woběgowu ceru, na kótarejž su dejali wobkružyś mjasec 10 razow. Pśecej, gaž Apollo 8 jo se zminuło ze zemja wiźone slězy mjaseca, jo se pśetergnuł škrickowy abo telefoniski kontakt. Nichten na zemi njejo mógał pótakem „live” sobu dožywiś, kaž astronawty ako prědne luźe su wiźeli slězny bok mjaseca a ako slědkoju su wobźiwali schadanje zemje nad ryjneju krajinu mjaseca. To jo njezabytny naglěd njewidaneje rědnosći był, su wóni pózdźej gronili. Jaden z tych astronawtow, James Lowell, jo měnił: „Smy dolěśeli k mjasecoju, ale smy namakali zemju.” Jo pomjenił módry planet „pśeźiwny drogotny kamušk na śamnej slězynje”. Te tśi muske w kosmiskej łoźi su byli dłymoko gnute wót zaśišća módro–běłeje zemje, kenž jo górjej šła nad horicontom mjaseca. Ako su zasej kontakt do Houstona měli a w livewusćełanju wustupili, jo to kuždy na nich mógał wiźeś.

Kak mógali to, což su wiźeli a culi, słušnje ze słowami wopisaś? Dejali citěrowaś Einsteina abo někakegožkuli sławnego basnikarja? Abo pósromośiś Rusow, kenž to zwónoźili njejsu? – Ně, myslenja, kótarež su w tych wokognuśach měli, su mógali jano na wósebnu wašnju do słowow spóraś: Se wótměnjajucy su cytali Bill Anders, Jim Lovell a Frank Borman prědnych 10 weršow Biblije.

In the beginning, God created the Heaven and the Earth. – We zachopjeńku stwóri Bog njebjo a zemju.[1. knigły Mojzasa 1,1] – Tak jo zachopił astronawt Bill Anders, za tym až jo wobspomnjeł, až wobsadka ma wósebne pósołstwo za wšyknych luźi na zemi. „Wóno buźi swětło.[1. knigły Mojzasa 1,3] , tak jo skóńcył. Skóro jadna miliarda luźi jo słyšała tegdy pśed poł sta lětami to wósebne gódowne pósołstwo ze swětnišća. Za mnjo ako młody kjarlik, kenž jo se rozbuźił za pśirodowědu a techniku, jo to był wažny moment.

Na sławnem barwojtem fośe wót Billa Andersa „Earthrise (schadanje zemje)” móžomy spóznaś, kaž małki a złamny naš planet jo. Źinsa mam wótergi zacuśe, až cłowjestwo to pózabywa. Za młogich pak jo to foto było póstarcenje, se pśiwobrośiś gibanju za měr abo za wobswět. Šansy astronawtow kosmiskeje łoźi Apollo 8 se wrośiś na zemju njejsu byli wjelike. Kake šanse my ako cłowjestwo mamy? Gódy wšak swěśimy ako swěźeń naźeje.

Sławne foto „earthrise” wót Billa Andersa
Sławne foto „earthrise” wót Billa Andersa

Kak se naźeja wugroni?
Nimski ako kanclarka?
Rusojski ako Putin?
Arabski ako wjele wuběgańcow?
Engelski ako astronawty? –
Rěc naźeje njeznajo žednych granicow.
Naźeja jo bźezgranicna, njewuměrna.
Z njebja pśiźo dołoj na zemju,
a jeje rěc jo lubosć.

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na gwězdku 2018.
fota: NASA/Apollo 8, NASA/Bill Anders
Bibliske citaty: Dolnoserbska biblija 1868