Glědanje slědk – a doprědka

Glědanje slědk – a doprědka

„Daś serbstwo wobstawa”

Prědna wustajeńca Serbskego muzeja w Chóśebuzu jo se prezentěrowała zjawnosći w lěśe 1994. Wót togo casa jo se wuwiwał muzej ako zasadny centrum serbskego žywjenja w Dolnej Łužycy. Pódla stawneje ekspozicije su pregowali pšawidłowne zarědowanja a wósebne wustajeńce serbske zjawne žywjenje. Pó 21 lětach jo pak wobnowjenje notne było. Nejžpjerwjej su planowali jano źělne reparatury. Pótom jo se Město ako nosaŕ muzeja rozsuźiło, ceły muzeumowy dom dokradnje saněrowaś. K tomu su pśišli pśemyslenja wó kradu nowu koncepciju prezentacije. Póžedanja stajiś za pjenjeze a rucnikaŕske źěła teke wěsty cas trjebali su. Pśez to jo se zasejwótwórjenje dliło dlej nježli pśedwiźone.

27. oktobera 2020 jo to pak tak daloko było. Serbski muzej su zasej wótcynili ze gnujucym swětocnym zarědowani. Bóžko jo to było jano w małučkem ramiku a tuchylu jano na krotki cas – strowotniske napšawy dla pandemije njejsu dowólili wětšu zjawnosć. Wuslědk źěła 50 firmow a institucijow, pśedewšym regionalnych, za ceło nowe wugótowanje pó saněrowanju twarjenja a za nowu stawnu wustajeńcu dajo se wiźeś. Pśedewześe jo płaśeło něźi 1 milion €. Pjenjeze su pśišli głownje wót Města a wót Załožby za serbski lud.

Ako běšo to grono wó wótnowjenju muzeja, jo se w medijach a diskusijach wóspjetnje wugroniło žycenje, až muzej se dejał wuwijaś na Narodny muzej Dolnych Serbow w Bramborskej. Ta ideja njejo se mógała pśesajźiś. Weto se how pśedstajijo serbska kultura ako wusoka kultura a nic ako něco, což se wótměwa jano na jsach, pśeto se pokazujo teke serbsku bergaŕsku kulturu. Wšuźi jo zacuś gjardosć na serbojstwo, kótarež se njemusy schowaś ako něco mjenjej gódnego. Ak se słuša za Serbski muzej, stoj serbska rěc na prědnem měsće. Z wjelikimi pismikami stoj jano w serbskej rěcy slogan muzeja na sćěnje wjaže ned pśi źurjach, gaž stupiś nutś: „Daś Serbstwo wobstawa”. Serbska perspektiwa na stawizny stoj w srjejźišću. Wustajeńca njejo jano pósćona 1500lětneje zajźonosći, ale słužy teke skšuśenju serbskeje identity a dej byś zrazom wažny rěcny rum. Z tym se snaź njemusy wuzwignuś, až nowa wustajeńca jo konsekwentnje dwójorěcnje wugótowana. Dolnoserbska rěc stoj pśi tom pśecej na prědnem městnje. Na někotarych městnach jo samo wětše serbske nježli nimske pismo.

Nowa wustajeńca wugbajo nacasny, modernjejšy zaśišć. Wabjeca technika, ako na pśikład multimedialne blida ze słuchatkami, pśepšosyjo se zanuriś do interviewow a originalnych dokumentow. Technika pak njejo zaměr sam za se. Stara wustajeńca njejo jadnorje wótprošona. Dopołnje pśeźěłana wustajeńca wulicujo stawizniske linije, kenž du wót zachadnosći do pśibytnosći a dalej do pśichoda. Jědro muzeja, stawna wustajeńca, jo na prědnem nastwaŕku. Wuchadnišćo jo wjelika tofla z casowym slědom, což dajo pśistup do stawiznow a zarědowanje wažnych tšojenjow. Kužda serbska tema ma swój rum a swójo wugótowanje: nałogi w běgu lěta, historija ludoweje muziki, industrializacija a wustatkowanje na Serbow, serbske procowarje, a se wě serbska rěc a pismojstwo.

Cerkwinskemu žywjenjeju něga a źinsa se pśibližujo we wósebnej rumnosći wěry. Prědna rumnosć na lěwem boce na zwjerchnej etažy pśedstajijo w swětłych barwach a pyšnem dekorje dobry ramik za wustajone objekty. Wósebny objekt zaběra městno wesrjejź ruma. Normalnje jo striktnje zakazane, w muzeju originale pśimjeś. How stoje pak we srjejźi stare cerkwine ławki ze Serbskeje cerkwje Města, na kótarež móžoš se teke w měrje sednuś, listowaś w Nowem wósadniku abo cytaś w Duchownych kjarližach. Z pódpěru Spěchowańskego towaristwa Serbskego muzeja jo móžno było, te originalne ławki nakupiś a z pjenjezami žarjabnice Sprjewja–Nysa restawrěrowaś daś. Škóda, až cerkwja njejo kśěła ławki, kenž su rozpadali něźi w skłaźe, muzejoju pódariś abo póžycyś. Na sćěnach wokoło ławkow móžoš studěrowaś wažne wótrězki serbskeje religiozneje historije wót pśedkśesćijańskeje wěry a christianizacije pśez reformaciju a wuwiśe serbskego pismojstwa až do źinsajšnego. Medijowa stacija pokazujo z filmami a originalnymi zukami aktiwity serbskeje wósady Dolneje Łužyce w slědnych lětach.

Nowo wugótowany Serbski muzej w Chóśebuzu jo „swětlak za serbske žywjenje”, ako jo wuzwignuła Sabina Siegowa, zastupna direktorka Załožby za serbski lud, na wótwórjenju muzeja. Jo wažne městno za Chóśebuz, za Dolnu Łužycu, za wšyknych Serbow. Pokazujo na žywosć a atraktiwnosć serbskeje kultury a jo wusměrjony do pśichoda. Dalšne pśedewześe deje hyšći k tomu pśinosowaś: wěcejrěcny elektroniski guide pśez muzej, muzeumowa app a wobnowjenje internetnych bokow z pśidatnymi informacijami. Nejžwažnjejše pak jo, až muzej buźo zasej pśistupny šyrokej zajmowanej zjawnosći, tak malsnje ako situacija z pandemiju to dowólijo.

Pśinosk w Pomhaj Bóh 12/2020.
Bildka: Madlena Norbergowa

„Bogu k cesći a Serbam k hužytkoju”

„Bogu k cesći a Serbam k hužytkoju”

Serbska wósada

Ako serbske ewangelske kśesćijany smy mjeńšyna w mjeńšynje. Pó Lutheru smy se weto zwěrili sajźiś jabłušcynku. „Ten spšawny jo kaž bom, sajźony pśi wódnych tšugach, kótaryž swój płod měwa w swójom casu, a jogo list njezaprějo“, stoj w prědnem psalmje. Listy našogo boma njejsu zaprěli, nawopaki, nowe zelene łopjenka su narosli. Na lětnej zgromaźinje jo było łoni konstatěrowane: „Dopokazujomy źeńk ak źeńk, až jo móžno, ze swójskimi mócami slědk dobydnuś rěcne rumy, kenž su zazdaśim zgubjone.“

Wót samego zachopjeńka jo historija Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi wusko zwězana z bazowodemokratiskim gibanim za serbske namše w Dolnej Łužycy, kenž nasta ku kóńcoju NDR. Prědnu serbsku namšu nowšego casa su pśewjadli angažěrowane kśesćijany w lěśe 1987, a lěto pózdźej jo se załožyła źěłowa kupka Serbska namša. Taka kupka lajkow a duchownych, kenž zgromadnje pśigótuju namše, jo jadnorazna za cełu cerkwju. Pśibližujomy se něnto 300. serbskej namšy. Wažne za ten jubilej jo hyšći něco drugego: Pó wušej 150 lětach pśetergnjenja změjomy w pśiducem lěśe zasej śišćanu dolnoserbsku Bibliju. Za tym, až w lěśe 2011 su wujšli žedne bibliske teksty w modernizěrowanej formje ako „Dolnoserbske perikopy”, kenž se wužywaju na serbskich namšach, su se Dolnoserby južo dłujko nowe wudaśe cełeje Biblije w swójej rěcy žycyli. Pśez wušej pěś lět jo wobźěłała bibliska kupka Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi a Serbskego instituta originalny tekst, aby w źinsajšnem pšawopisu mógał wujś w digitalnej formje abo ako nowośišć.

„Musymy wěźeś, wótkulž pśiźomy, gaž comy wěźeś, ceje smy. Njejsmy jano my sami. Smy teke naš póchad”, groni teolog Fulbert Steffensky. Hynac gronjone: Historija nigdy njezajźo, zabydnjomy ju jano z głuposći. To njepłaśi jano za historiju, teke za wěru abo za rěc. Z tym jo definěrowany tśirožk zapśimjeśa – historija, wěra, rěc –, kótaryž stoj w srjejźišću našogo towaristwa. W našej cerkwi mamy prědny raz wót reformacije sem kazniski zakład za rownopšawnosć Serbow. Z tym njejo wšykna kśiwda zabyta a wódana, ale wiźimy to ako dobry zachopjeńk. Źinsa mamy dowěrliwe zgromadne źěło z cerkwinymi wjednistwami wšych rowninow. Na nimskem boce su partnarje, kenž su Serbam pśichylone. Widobnosć Serbow w cełej cerkwi jo narosła. Tak su nam z Podstupima na pśikład napisali: „Na mšy we wósaźe Bornstedt smy zběrali kolektu we wusokosći 107,66 € za serbske dušepastyŕstwo a za serbsku wósadu.“ Pśispomnjeś musymy, až teke fararje w Dolnej Łužycy su zawupytnuli, až serbska rěc jo wažna. Gaž se wobej boka z dowěru bližytej, změjo serbska rěc w cerkwi a towarišnosći pśichod. Smy sćerpnje, ale wótergi se zda, až rozsuźenja traju pśedłujko. Našo towaristwo jo se aktiwnje zaměšało do diskusije wó serbskej rěcy w šulach. Dwa raza smy napisali zjawny list na bramborske kubłańske ministaŕstwo z konkretnymi naraźenjami. Bóžko žedno wótegrono njejsmy dostali.

Źěło z dorostom jo za nas wjelgin wažne. Na wjele zarědowanjach su byli młodostne bejnje aktiwne, na pśikład w koronakrizy na wšakich online namšach. Na zmakanju młodeje serbskeje wósady, kótarež jo se wótměło lětosa k prědnemu razoju, jo se wukopało, až młodostne dejali móc wuwijaś sami swóje ideje. Ramik za to móžo daś našo nowe serbske wósadne zmakanišćo w Chmjelowje.

Zaměr našogo towaristwa jo, spěchowaś zwisk mjazy wěru a serbskeju rěcu. Smy optimisty, až w zmysle našogo mota w nadpismje, pśewzete wót fararja Jana Běmara, nam se to nadalej raźijo.

Artikel w Nowem casniku, 2020-11-05
Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Šwonowe spiwanje

Šwonowe spiwanje

Psalm 119

Psalm 119 jo tak dłujki, až trjeba wósebne wugótowanje. W prědnej štucce wšykne smužki zachopiju w originalu z hebrejskim pismikom א. W drugej štucce stoj pśecej na zachopjeńku drugi pismik ב, pón tśeśi atd. Psalm ma 22 štuckow, tak wjele ako hebrejšćina ma pismikow. Co to ma groniś? No jo, njemusymy nic drugego wěźeś wó Bogu, wšykno jo how w tom psalmje gronjone. Pó Lutheroju jo to ten złośany alfabet wót Bibliskeje kazni, ako Bóžy drogownik pśez žywjenje.

Gronka su lažko rozměś. Gaž pak docytajom ceły psalm, wóstanjom weto bźezradny pó takej wjelikej procy z tymi kaznjami a pśikazami. Ma Bog jano pśikaze a kazni za nas? To mě špos njegótujo. „Ja som kaž zabłuźona a zgubjona wójca”,Ps 119,176 stoj w slědnej štucce, a tak se napšawdu cujom. Co mam cyniś, aby rozměł te słowa ako orientaciju, ako dobru radu? Njejo skepsis źinsa wó wjele wětša nježli akceptanca Bóžego słowa ako měritko našogo cynjenja? Kak móžomy toś tu kopicu zasadow do statka stajiś? Cesto jadnam hynacej. Cesto se mě se zda we wjazymowej dłymi, až Bóža wóla mě njetyjo. – Wěra njejo do našych genow połožona. Cwiblowanje jo ceło normalne. Za Boga drje žeden problem njejo, až su luźe, kenž jogo wótpokazuju abo jogo dla zacwibluju. „Wujadnajom se z tobu – mój Bog, ty nimjerny. / Což dawaš, sebje zebjeru”, spiwa Gerhard Gundermann. Daś jo, kaž co, wšykne luźe mógu se Bóžeje lubosći wěste byś – te, kenž su pśewšo fromne a te, kenž mysle, až su ateisty.

Kak mamy žywe byś? To se zas a zasej pšašamy. Móžo byś, až wótergi stej nimjerny Bog a jogo kazni pśeliš wjelikej za naše małke nastupnosći. Tak jo to rozkładła mała Hana w źiśecych knigłach „Anna and Mr. God” wót engelskego awtora Fynna. A dalej wóna wujasnijo, až wóny pśeliš wjeliki Bog jo nam jogo Syna pósłał, dlatog aby z nami žywy był a jogo njejasne kazni nam na cłowjesku wašnju wujasnił. Mam jeje wótegrono za pśewšo sympatiske. Tak to stoj teke z drugimi słowami w lisće Pawoła na Romarjow: „Bog pósła swójogo Syna […] aby pšawo teje kazni było dopołnjone we nas”.Rom 8,3–4 Grěch njama wěcej žednu móc, mamy pśeśiwny srědk: ten pśikład Jezusa Kristusa.

We wšyknych dobach su luźe byli, kenž su to póznali. Teke w śamnych casach tśiźasćalětneje wójny, ako muzikaŕ Heinrich Schütt jo skomponěrował swóje šwonowe spiwanje na zakłaźe psalma 119. Wót togo mamy hyšći w našych ewangelskich spiwaŕskich kjarliž „Wohl denen, die da wandeln”,EG 295 kenž Juro Franow jo pśełožył do serbskeje rěcy: „Och derje, kótrež chójźe”:DK 212.4

„Njezajźo twójo słowo, Kněz, to jo nimjerne,
źož njebja dosegaju, kótarež gibju se;
a twója wěrnosć wóstanjo hejnak te grunty zemje
pśez twóje statki wše.”

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 19. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-10-18.
Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Swětło za nogi

Swětło za nogi

Psalm 119

Cytamy wót kšasnosći słowa Bóžego w psalmje 119: „Twójo słowo jo mójeje nogi swěśałko a swětło na mójej sćažce (נֵר־לְרַגְלִי דְבָרֶךָ וְאוֹר לִנִיבָתִי).“Ps 119,105* Ako kuždycka štucka w tom psalmje ta sada njejo śěžko rozměś. Dietrich Bonhoeffer jo notěrował, až psalm 119 jo jomu wjelgin luby. Weto jo pśiwdał, až tekst móžo cytarjeju wobuza byś dłujkosći a jadnakosći dla. Ceły psalm jo ze 176 weršami tak dłujki, až lěbda móžomy jen cytaś na mše. Město togo jo Bonhoeffer pórucył, až cytamy pómałku a śicho sćerpnje słowo pó słowje, sadu pó saźe. Tak móžomy póznaś, až pózdatne wóspjetowanja pópisuju pśecej zasej tu jadnu wěc: lubosć k słowje Bóžemu. Ako ta lubosć njama žednogo kóńca, teke słowa póznaśa njamaju. Wóni kśě nas pśewóźowaś pśez cełe žywjenje.

Koncentrěrujmy se – ako Bonhoeffer jo pórucył – na jadnučke gronko: „Twójo słowo jo mójeje nogi swěśałko”. W hebrejskem originalu jo prědne słowko נֵר, což jo lampa, swěśałko, laterna, abo swěcka w nocy. W jězyku Biblije jo Bog sam měnjony: Wón nam swěśi w śamnosći. Tu Bóžu lampu mamy rozměś ako swěśałko za nogu, aby namakali pšawu drogu a njetrětoli se pó jśmě.

Charakteristiski za psalmy jo poetiske wóspjetowanje. Kužde wugronjenje se wobkšuśujo abo wariěrujo hyšći raz z drugimi słowami. Z tym, až smy słyšali, až Bóže słowo jo naša lampa we jśmě, słyšymy pótom, až Bog jo našo swětło na wšyknych našych drogach. W originalu njestoj jadnorje droga דֶּרֶךְ, ale poetiska warianta נְתִיבָה, kótaruž móžomy pśełožyś ako puś abo sćažka. To móžo pópisaś realnu drogu, pó kótarejž źomy, abo powšyknje našo cełe žywjenje a wobchadanje. Na žywjeńskej droze mamy se orientěrowaś na Bóže słowo, na jogo kazń. Wótergi to nam wjelgin śěžko padnjo. Mamy se za mudrjejše. Cesto njerozmějomy, až Bóže kazni njejsu pominajuce a pórokujuce, ale naša wěrna droga k wulichowanjeju a k strowjeju. W lisće na swójogo kmótśika jo Dietrich Bonhoeffer citěrował z Bibliskich knigłow pśisłowow: „Pšawego droga swěśi se ak swětło, kenž górjej źo a pśecej pśiběra až na połdnjo.”Pśisł 4,18

Zwisk mjazy swětłom (אוֹר), našeju žywjeńskeju sćažku (נְתִיבָה) a Bóžym słowom (דֵבֵר to jo  תּוֹרָה) jo za nas kśesćijanow dany w Jezusu Kristusu. Pó ewangeliju swětego Jana Jezus groni: „Ja som swětło togo swěta, chtož za mnu źo, ten njebuźo chójźiś we śamnosći, ale změjo swětło žywjenja.“Jan 8,12

Módlimy se:
Zmilny Bog, twóje słowo jo cesto lažko rozměś. Ty nam groniš, co wót nas wócakajoš. Daj, až dowěru do twójeje kazni namakajomy a až w twójom swětle naša noga se njewobsunjo na našej sćažce. אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 18. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-10-11.
*Serbski pśełožk wót Ps 119,105 se orientěrujo na: M. Buber, F. Rosenzweig: Das Alte Testament. 1929.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Zmilnosć

Zmilnosć

Gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady na lěto 2021

Pśichod jo droga, pó kótarejž hyšći nikula njejsmy šli. Wukóńc hyšći njeznajomy. Hyšći njewěmy, lěc derje dojźomy. Derje ga jo, gaž mamy něco k jěźi w nakśebjatniku, drogowniki na kśicnišćach a wjacor góspodu na pśenocowanje. Za wšo se pórucuju gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady. Na jadnom dnju Bóže słowo nas zmócnijo a na dalšny kusk drogi wuskoboźijo. Na drugem dnju móžo nam pśi małych a wjelikich rozsudach k pomocy byś. A wjacor jo nam kazane pśebywaś a pśemyslowaś, pśiś ze sobudrogujucymi do rozgrona, snaź spiwaś a se módliś. Gronkowe teksty su stare, cesto derje znate. Zestajenje jo drje wótergi njewócakane. Kjarliže a bjatowanja wótwóriju młogi raz kradu nowe horiconty. Wšykne teksty nas sobu wzeju, nam wócy a wušy rozwěžu, aby my źeń ako Bóžy dar a nadawk zachopili a zakóńcyli. Nad wšyknymi dnjami stoj gronko lěta, kenž jo wubrała Ekumeniska źěłowa kupka za bibliske cytanje. Za pśiduce lěto 2021 jo gronko: „Buźćo zmilne, ako tež waš Wóśc zmilny jo.”Lk 6,36. Bog jo zmilny, mimo wuměnjenja. Njejo jano casy zmilny, nic jano, gaž jogo pšosymy. Jo pśecej taki. To jadnorje k njomu słuša. Jezus nas napomina, se měś pó njom. Ale kak cesto se nam to raźijo? Mamy źeńk ak źeńk znowa nawuknuś. Což Biblija pomjenjujo zmilnosć, njejo lažko z jadnym słowom pópisaś. Jo ta šćodriwa wašnja, z kótarejuž cłowjek w orienśe pśijaśelow a cuzych k sebje pśepšosyjo. Tak Biblija pópisujo Boga. To znajomy drje teke wót slědnych smužkow znatego psalma 23. Taku zmilnosć smějomy dowěry połno wótcakaś. Wóna dajo kuždy źeń góźbu, wuknuś wót njeje. Cełe lěto gronka nam na to kažu. Pśichod jo ako droga, pó kótarejž hyšći nikula njejsmy šli. Bog jo wšak z nami ducy ze swójim słowom, ze swójim žognowanim a ze swójeju wjelikeju zmilnosću.

Pó pśedsłowje w brošurce Bóže słowo na kuždy źeń 2021. Budyšyn: LND 2020.

Bibliski citat pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Pójźomy z wami

Pójźomy z wami

Sacharja

Ako kśesćijany dejali pśecej na mysli měś, źo kórjenje našeje wěry laže. Ze žydojstwom nas jadnośi wěra do jadnogo samego Boga. To jo ten Bog israelskich wóścow, Bog Abrahama, Izaka a Jakoba. Take póśěgi pak cerkwja njejo pśecej za wažne měła. Antijudaistiske wobraze w młogich Bóžych domach napominaju na śamne kapitle našeje historije. Zachopjeńk awgusta něnto swěśimy kužde lěto israelsku njeźelu. Tradicionelnje jo to był źeń wopomnjeśa na znicenje Jeruzalema. W cerkwjach cesto cytamy na tom dnju z Lukasowego ewangelija, kak Jezus płakašo nad Jeruzalemom.Lk 19,41

Žyźi spominaju znicenja tempela ze spóśenim a pokutu na źewjetem dnju žydojskego mjaseca אָב (aw), kenž jo blisko našeje israelskeje njeźele. W synagogach se módli a wobžałujo, až tempel w Jeruzalemje běšo dwa raza znicony a až žydojski lud jo był póbity a wugnany. Wósada słucha śicho na žałobne kjarliže profeta Jeremiasa a na druge módlitwy. Ale ku kóńcoju Bóžeje słužby se pśecej cytaju słowa połne naźeje wót profeta Sacharje:

Ja cu se zasej k Jerusalemoju chyliś ze zmilnosću, a mój dom dej we njom natwarjony byś, źejo Kněz cebaot. Sach 1,16

Co to ma z nami cyniś? Sacharja pokazujo na strowje, kenž Bog ten Kněz jo Žydam pódarił. Jogo słowo dej wuskoboźiś zbity lud, až móžo naźeju na dobry pśichod měś. Jo zmysłapołne a se wupłaśijo, stanuś a dalej gótowaś z twarjenim Bóžego města. Wšykne ludy, nic jano Žyźi, ale teke „tatanje” – גוֹייִם –, deje pak póznaś, až Bog jo teke z nimi. Deje natykowane byś a groniś: „My pójźomy z wami, dokulaž smy słyšali, až Bog jo z wami.“Sach 8,21-23

Mě profeta Sacharja (זְכַרִיָה) jo – ako cesto w Starem Testamenśe – take powědajuce mě. Wóznamjenijo, až Kněz יהוה se dopomina. Wón se swójogo luda dopomina a žognujo. Na to pokazujotej Sacharja a jogo pśijaśel Hagaj, a wónej móžotej z tym motiwěrowaś, se wěriś na nowy zachopjeńk a to zgubjone zasej natwariś.

A kak jo to něnto z nami? Rozmějomy se ako źěl togo starego wólejowego boma, kótaremuž se groni wěra do jadnogo samego Boga? Abo smy měnjecy, až móžomy take stare kórjenje pśerubnuś? Pśiwzejomy wuskoboźenje z Bóžego słowa Starego Testamenta w našom sekularnem swěśe? Dejali na kuždy pad dobru radu wót žydojskich profetow za wažne měś a nadalej twariś na Bóžem kralojstwje. Pśiduce strowje wšych ludow pópisujo profet Sacharja tak:

22Tak budu wjele ludy a tatanje z kopicami pśichadaś pytat togo Kněza cebaota w Jerusalemje a se módlit pśed Knězom.
23Tak źejo Kněz cebaot: we tom samem casu budu źaseśo muže ze wšakich rěcow tatanjow jadnogo žydojskego muža za rožk jogo kapy pśimjeś, a groniś: My z wami pójźomy, pśeto słyšymy, až Bog z wami jo.Sach 8,21-23

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 12. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-08-30.
Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).
Bildka: Benno Elkan, pśez mójogo Ducha dej wóno byś dopołnjone, źejo Kněz cebaot Sach 4,6 wikipedija

Pomsćenje jo mójo

Pomsćenje jo mójo

Žedna namóc!

Móje lube, móje wót Boga lubowane bratśi a sotśi,
gnada buź z wami a měr wót Boga, našogo Wóśca, a togo Kněza Jezom Kristusa. Rom 1,7
Tak zachopijo list pósoła Pawoła na Romarjow. A dalej cytamy w lisće:

17Njeźaržćo sami se za mudrych. Njezapłaśćo nikomu złosć za złosć. Starajśo se wó to, což pócne jo pśed wšyknymi cłowjekami.
18Joli móžno, tak wjele ako na was jo, ga mějśo ze wšyknymi cłowjekami měr
19Njepomsććo sami se, móje lube, ale dajśo město tomu gniwu Bóžemu, pśeto pisane stoj: pomsćenje jo mójo, ja cu zapłaśiś, źejo Kněz. […]
21Njedaj se złemu pśewinuś, ale pśewiń to złe z dobrym. Rom 1,17–21

Ten prjatkaŕski tekst dotyknjo jědro kśesćijaństwa: Kak mamy wobchadaś ze kśiwdu a winikojstwom? Kuždy ga móžo nalicyś take pady w šuli, w pówołanju abo doma, źož jo někomu njepšawo stało. Źož smy se myslili, něnt ale se pomsćim, tak to njamóžo dalej hyś, tebje ja pokažu! A pótom? Wótergi se myslim, až smy rowno žywe w takej špirali namócy. Nichten njoco wěcej na argumenty pśeśiwnika słuchaś, gronko „Žedna namóc!“ jo zazdaśim dawno wótzabyte. Namóc wšak wuwoła pśeśiwnu namóc. Stary Testament wulicujo historiju swěta ako stawizny gramoty mjazy luźami, kenž pópšawem deje se lubowaś.

Napominanja Pawoła daju se lažko rozměś, ale su śěžko realizěrowaś. To teke Pawoł wumarkujo, gaž pišo: „Joli móžno, ga mějśo ze wšyknymi cłowjekami měr.” Konflikty su pak rozwězne, njemusymy se z kneblom spóraś. To jo jadnora zasada, ale co jo złe, a co dobre? Kak móžomy se zorientěrowaś, źo ja sam stojm?

W hebrejskem teksće, kenž Pawoł citěrujo, jo słowo, kótarež móžo teke měś drugi wóznam město pomsćenja abo wopłaśenja. Źo skerjej do směra wurownanja abo spšawnosći. To jo daloko wěcej ako pomsćenje. Bog buźo se staraś wó spšawne rozwězanje mimo zejgrawarjow. To jo snaź wótpowědna formulacija: Bóžy gniw njejo nic drugego ako Bóža spšawnosć. Spušćaś se na Boga móžo mě daś kradu druge wiźenje wěcow abo fryšne ideje, kak z konfliktom wobchadaś. To jo to, což Pawoł kśěł nam groniś: Njejsmy sami na našej droze. Njedejali sami rozsuźiś, což dobre a złe jo.

Naša wjelika naźeja jo, až Bog nas njewóstaja sami z našym gniwom a z našeju złosću. Ako Bog jo wiźeł, kak wobchadamy mjazy sobu, njejo gronił, „Och, to zasej buźo, wóni se něźi raz znjasu.” A jo se sam pórał to togo swěta. W Jezu Kristusu jo pśišeł na swět, aby nam pokazał, kak wón napšawdu jo. Aby nam pokazał, kak wódawanje a wrośenje stej móžnej. Jo wšykno dał, na kóńcu teke swójo žywjenje. Město se pomsćiś, jo wšu gramotu na se wzeł. A ako jo wisał na kśicy, jo njasł žałosć a winu wót kuždego. Wóte mnjo, wót was, wót našych blišych a našych winikow. A wšykno sobu wzeł do smjerśi. A z jogo górjejstawanim jo znamje dał, až wšykno – naša žałosć, naš gniw a naša wina – jo zajźone, nic zabyte, ale zajźone. Na to se musymy pśecej zasej dopominaś, z tym až kuždy źeń bjatujomy:

„… a wódaj nam naše winy, ako my wódawamy našym winikam.”

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 4. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-07-05.

Bibliske citaty pó: Biblija abo to zełe Sswėte Pißmo Starego a Nowego Teʃtamenta, do ßerʃkeje rėzy pʃcheʃtawjone, wot nowotki pilṅe pʃcheglėdane a pʃcheporėżane. Hala: Kanʃtein (1868).

Bildka: www1.wdr.de/stichtag/stichtag8566.html

W słužbje ewangelskich Serbow

W słužbje ewangelskich Serbow

Serbski superintendent Jan Malink źo na wumjeńk

My wót Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi z. t. smy wjelgin źěkowne za wšykne procowanje a dobroty, kótarež Jan Malink ako serbski superintendent w ewangelskej cerkwi a w ekumenje jo wugbał za Serbow. Žycymy jomu na wjele dalšnych žywjeńskich lět Bóže žognowanje, kšutu strowosć a gluku we krejzu swójźby.

Až stej wěra a serbstwo wusko zwězanej, dajo se pśez lětźasetki spómóžnego statkowanja Jana Malinka wucytaś. Pśez njogo jo wóstała funkcija serbskego superintendenta wjelgin wažna institucija, nic jano w Lutherskej krajnej cerkwi Sakskeje a za Górnoserbow, ale teke we wustatkowanju na Ewangelsku cerkwju Barlinja–Bramborskeje-šlazyńskeje Górneje Łužyce. Swój pśidatny prjatkaŕski nadawk wót EKBO za Serbow w srjejźnej a Dolnej Łužycy jo měł za pśewšo wažny a njejo nigdy z wócowu zgubił. We wšyknych gremijach, kupkach a komisijach, źož jo sobu źěłał, jo pśecej był pśipóznaty a konstruktiwnje źěłajucy partner. Wósebnje jo pregował serbske ewangelske cerkwine dny w cełej Łužycy. Źožkuli jo zjawnje wustupił, su měli jogo słowa wjeliku wažnosć. We tom njedejało se teke pśichodnje nic změniś, ga jogo nadalej nuznje trjebamy. Case su wichorojte: Situacija serbskeje rěcy se zasadnje zlěpšowała njejo, a pšawa Serbow samorozymliwe w našyma krajnyma cerkwjoma hyšći njejsu. Daś wón nam nadalej pó boce stoj pśi skšuśenju narodnego wědobnja a zapowědanju Bóžego słowa w serbskej rěcy.

Póstrowne słowo w Pomhaj Bóh 07/2020

Póslušna wutšoba

Póslušna wutšoba

שְׁלֹמֹה – Salomon

Gaž Bog se pšaša Salomona w cowanju, co wón se žycy za swój nadawk ako kral, ma jano wjelgin pokorne wótegrono: Wón by se žycył „pósłušnu hutšobu”.[1 kral 3,8] Njepóžeda žednu móc, žedne kšuśe wjeźone zastojnstwo abo wójnstwo. Kak by my wobchadali ze situaciju, měś žycenja liche? Guslowaŕka póbitujo w bajkach pśecej tśi žycenja. To wjeźo k tomu, až na pśikład Hansko musy se pśemysliś, co jo wažne za njogo: krala źowka, połojca kralojstwa abo gluka ako chudlazk. Co by my se žycyli? Na zemi měr? Strowosć na pśecej? Bogatstwo?

Njejo pótajmna guslowaŕka, ale Bog sam, kótaryž Salomona se pšaša. Kral mógał šybale wótegroniś: Ně, ja wšykno južo mam, ty ga sy mě „ku kraloju hucynił město mójogo nana Dabita”.[1 kral 3,7] Wón mógał teke prezentěrowaś lisćinu ze wšyknym, což ako kněžaŕ pótrjeba: pódwólne póddane, smjerś winikam, njewucerabne žrědło pjenjez. Pointa togo tšojenja ze Starego Testamenta jo, až wón co za sebje „jano” pósłušnu abo rozymnu wutšobu. To klincy pónižnje, ale tak to njejo. How se pokazujo mudrosć krala Salomona. Rozymna wutšoba jo rowno ten kluc k wšyknomu drugemu, jo ako kompas, kenž wjeźo pśez žywjenju. Salomon kśěł se pśirucyś Bogu, co słuchaś na njogo a jogo pśikazanja. Pódwólijo se wjeźenju Bóžemu, a wšykno drugego z togo slědujo.

Teke my dejali wótwažyś, co ma prioritu: Žywjenje do swójich rukow braś a pózdatnje wěźeś, co jo to nejžlěpše za nas – abo naš wósud źeńk ak źeńk do Bóžeju rukowu połožyś a jomu dowěriś. Mudrosć w Starem Testamenśe wóznamjenijo, pśipóznaś Boga ako zakład žywjenja. Taka mudrosć cyni pónižnje glědajuce na swójske zamóžnosći.

My ga planujomy, procujomy se, gótujomy. Ale Bogu mamy wuźěkowaś, gaž něco zwónoźijomy – naš wuspěch jo w jogo rukoma. Abo ze słowami Mjertyna Luthera: „Ty sy jano źěłowy rěd, góspodaŕ jo něchten drugi – ten Kněz”. Na tu wašnju njemusymy sebje za pśeliš wažne měś. Pósłušna wutšoba pomoga dowěriś, až wón se nadalej za nas stara. Tak móžo se teke staś, až to jadno abo druge žyceńko se napšawdu dopołnijo, tak ako by Bog ako zmilny nan póglědnuł na naš cedlik žycenjow. Zwětšego Bog pokazujo pak swóju miłosćiwosć z tym, až nam prezentěrujo něco kradu hynakšego, ako smy se pśedstajili. Weto abo rownycko tak jo Bog ten Kněz nam pśichylony.

אָמֵן

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 3. njeźelu pó swětej Tšojosći, 2020-06-28.

Bildka z bajki „Zymna wutšoba” (DEFA)

Bóže kralojstwo

Bóže kralojstwo

Žonopowe zernko

I.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Som se pśecej źiwał, až jo zapowěźone w ewangelijach na jadnom boce ako něco pśiducego a na drugem boce jo Jezus gronił, až Bóže kralojstwo jo južo něnto. Tak jo Jezus Kristus wótegronił Farizejarjam na jich pšašanje, ga pśiźo to Bóže kralojstwo. Jogo wótegrono jo było, až njepśiźo tak, až móžomy jo bytšnje wiźeś, ale jo južo srjejź nas. Wón ga groni, až njebudu někake wósebne tšojenja, kenž zazwóniju pokazanje nowego Bóžego swěta. Bóže kralojstwo njamóžomy casnje a rumnostnje wustajiś. Jezus pak zwuraznijo, až to južo pśitomnosć wobwliwujo, kuždy źeń.

Wobej aspekta, to pśiduce Bóže kralojstwo a jogo statkowanje źinsa, se pokazujotej w rědnem pśirownanju wót žonopowego zernka.

II.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Tak su se teke pšašali luźe z małkeje jsy tencas w Galilejskej, źož, na pśikład, snaź jadna młoda Rebekka jo bydliła. Pśedstajmy se raz, kak jo to było: Jezus dej pśiś. Co wót Boga wulicowaś. Luźe južo cakaju. Rebekka słyšy, ako wóni diskutěruju. Jaden groni:

„Wěŕśo mě, skóro buźo wšykno hynac. Pótom njebuźomy wěcej płakaś, ale se smjaś. Njemusymy głodnuś, ale buźomy najěźone.“

Ga to dej byś, mysli se Rebekka? Drugi ga měni:

„Zawěrno tomu wěriš? Bóže kralojstwo jo daloko pšec. How na swěśe ga mamy jano procu a plogu. Samu tužycu a žałosć.”

Rebekka pśemyslijo: Jo to tak? A jadna žeńska woła:

„Glědaj dokradnjej. Pón markujoš, až to njejo wěrno. Njejsu ga luźe, kenž pomagaju a troštuju?”

Ako Rebekka jo se woglědała luźi, njejo zawupytnuła, až Jezus jo južo pśišeł. Wóna se mysli: Něnto na wšykne naše pšašanja wótegronijo. A wón zwiga swój głos:

„Cośo wěźeś, źo jo Bóže kralojstwo. Z cymž móžomy jo pópisaś? Jo ako žonopowe zernko, kenž jo kradu małučke. Gaž sete jo, ga pśiběra a změjo wjelike gałuze, tak až ptaški spód jogo chłodkom bydliś mógu.”

To pśirownanje młoda Rebekka derje rozmějo. Bóže kralojstwo jo ceło blisko. Njejo nic, což jo śěžko rozměś. How, pla nas to zachopijo, musymy to jano zawupytnuś.

III.

Kake to jo, to Bóže kralojstwo? Tak su se teke pšašali we filmje wó Mariju z Magdale.

Ta Marija Madlena jo była jadna wót tych žeńskich, ako su šli rowoju woglědat na tśeśem dnju. A wóna jo powěźeła wuknikam, což jo wiźeła, až row jo prozny był. Wšykne su se wulěkali. Marija pak groni, až nichten njemusy tšach měś. Jezus jo žywy. Wón jo z wumarłych górjej stanuł. Pśez njogo teke my dostanjomy nimjerne žywjenje. – We filmje wukniki njejsu kśěli to wěriś. Naźejachu se, až wón, Jezus, jo ten pśiducy kral, kenž by Israel wulichował. Něnto jo zazdaśim wšykno zgubjone. Ale Marija Madlena groni: „Och, wy njerozymne, wy tupe wutšoby, cogodla njamóžośo tomu wěriś? Njejsćo rozměli, ako wón jo nam Pismo wukładował? – Njejsmy to pšawje rozměli. Bóže kralojstwo jo tudy a něnto. Jo něco, což njamóžomy jasnje wiźeś, žeden tron a žedna krona njejo. – Jo we nas, w našych wutšobach. Glědajśo na žonopowe zernko, jadno same zernko, kenž buźo wusete a móžo rosć a narosć. A ptašk swójo gnězdo w gałuzach togo boma změjo. Wón lěta w lichośe tam a sem. A w měrje se wrośijo dobreje naźeje. Kak to jo – Bóže kralojstwo? Połno lubosći, njedowucerabneje cysteje lubosći, naźeje a dłymokeje dowěry.”

אָמֵן

Prjatkowanje wó Mk 4,30–33 na drugu njeźelu pó jatšach

serbska online namša w Mósće