23

23

Wójca

Naše domacne zwěrjeta lubujomy, ale jich mjenja cesto wužywamy ako gódła: Drjewjana gus, głupa kóza abo stara krowa – to su južo mócne zranjenja. Pla wójcow jo to wšak hynac. Gronimy „ty luba wójcka” abo boga wójca, carna wójcka, śibka, což jo skerjej jano milnje wótgódnośujuce abo samo lubosne mě. Weto njepłaśe wójce ako pśeliš mudre. Za wjelkow jo rědownja wójcow póbitowanje ako all you can eat, dokulaž mimo pastyrja su ceło bźez woboranja. Cirkus z nimi njamóžo nic zachopiś, pśeto jadnorje nic njepśiwuknu. Znajomy Kölner Haie, Kassel Huskies abo Hamburg Lions, ale kak by klincało „Chóśebuske jagnjetka” za Energie Cottbus? Wóstupjenje do 6. ligi z wěstotu móžomy pśedwiźeś.

Pótakem, wójce su głupe, njezamóžne, njamócne a pómałe. A pón ten něgajšny šapaŕ Dabit pišo: „Ten Kněz jo mój pastyŕ.” Njama jogo sławny psalm 23 naraz źiwny pśisłod? Chto co ako wójca pśez žywjenje tšabotaś?

My ga smy tak mudre, nic na swěśe nam njewucynijo. Nikula se njedajomy na kśiwe drogi, źo ga! Njebójmy se nicogo a nikogo. – Napšawdu? Snaź njejo źe pśirownanje z wójcami wopacne. Njetrjebamy notnje pastyrja, dla togo až wšykno njamóžomy sami zwónoźeś? Něchten, kenž nas za ruku wjeźo, gaž bywa śma. Něchten, kenž jo za nas tam, gaž njejsmy k rěchoju pśišli abo smy zranjone. Něchten, kenž nas pónjeźele zajtša motiwěrujo. Něchten, kenž pśiźo sobu, gaž mamy wobuzne rozgrona. Něchten, kenž źo z nami ku gójcoju pó diagnozu. Něchten, kenž jo z našymi źiśimi, gaž wóni wjedu swóje žywjenje. Něchten, kenž tebje do łona wzejo, rownož sy zas něco zwórał.

Psalm njepópišo žednu idylu. W kuždej saźe tam stoj: WÓN jo ten dobry pastyŕ. Wón, ten Kněz. Nic někakižkuli bog z fantazije abo tradicije. Ten Wóśc nam groni: Ja som tam, za tebje. To jo jogo mě. Ako wójce zglědajomy na togo pastyrja: „Co cynimy něnt?”. Z nim móžomy w měrje wusnuś a licyś: 1 wójcka, 2 wójcce, 3, … 23 wójckow.

Bóže słowo w Nowem casniku, maj 2019.

Reklamy

Bóže słowo na kuždy źeń

Bóže słowo na kuždy źeń

Prědne wudaśe gronkow ochranojskeje bratšojskeje wósady w dolnoserbskej rěcy

Gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady cytaju luźe na cełem swěśe. Słušaju rozmyslowanjeju póbóžnosći we familijach a wósadach. Wšuźi wuglědaju kniglicki hynac, jadnak stej pak wobej Bibliskej słowje: gronko ze Starego Testamenta a pśirědowany wucbny tekst z Nowego Testamenta. K tomu pśidu pśirucenja za dalšne cytanje w Bibliji. To jo južo tak stolěśa dłujko. Duchowna zgromadnosć, kótaraž jo nastała na kněskem dwórje groby von Zinzendorfa jo kólebka gronkow. Česke bratśi z Morawy su musali w běgu pśeśiwneje reformacije na zachopjeńku 18. stolěśa swóju domownju spušćiś. Pietizmoju pśichylony Nikolaus Ludwig von Zinzendorf (✶ 26.5.1700 w Drježdźanach, † 9.5.1760 w Ochranowje) jo jim pśizwólił azyl w Górnej Łužycy. Swóje zgromaźeństwo su stajili pód šćit Kněza Jezusa a pomjenili swóje městno Herrnhut (česki Ochranov – město šćita). Ta nowa wašnja póbóžnosći a zgromadnego žywjenja jo skóro dojśpiła drugich kśesćijanow, kenž su pśiśěgnuli. We wuskosći sedlišća su nazgónili, až na rědowanje žywjenja se njedajo dojadnaś mimo swětego Ducha. Žywe słowo Boga jo stuźońk za kuždu kśesćijańsku wósadu. Za Zinzendorfa jo było wjelgin wažne, až Bóže słowo pśiźo do wšednego dnja wěrjecych. Jadnogo wjacora, ako jo wósada gromaźe spiwała, jo wšyknym pśibytnym bibliske słowo na pśiducy źeń sobu dał. Ako pla wójnstwa, źož swóju parolu dnja maju, bratšy a sotšy wósady su dejali měś swóju biblisku parolu dnja. Jo nastała kšuta zwuconosć, až kužde zajtšo dwa bratša stej chójźiłej pó jsy z nowym pśiwołanim abo gronkom z Biblije. Tak kuždy źeń su pśišli pla wšyknych wósadnikow na woglěd. Ze słowom dnja su se dawali do źěła, wó tom pśemyslujuce a se wuměnjajuce.

W lěśe 1731 su wujšli prědne śišćane gronka. W pśedsłowje jo napisał von Zinzendorf: „Dla togo, až njejsmy wěźeli, kake wobstojnosći na kuždyžkuli źeń změjomy, pśewóstajili smy pśisuźenjeju, to pśiwołanje słušajuce na kuždy źeń samo wubraś.” Pótakem su byli wulosowane. Gronka pó wósebnej wašni dopołnjuju nadawk cerkwje, luźam Bóže słowo wopóznawaś. Bibliske gronka zwězuju Bóže słowo z našom wšednym dnjom. Nam kažu, Bibliju wopóznaś w jeju cełej rozměrje a dłymokosći. Źinsa se cyta gronka nic jano w ochranojskej bratšojskej wósaźe. W běgu lětźasetkow su pśeměnili wěc a wěcej na ekumeniske knigły, kenž zwězuju kśesćijanow wšakich cerkwjow a njewótwisnych cerkwinskich wósadow. Tuchylu wujźo gronka w wušej 60 rěcow. Wóni załožuju mjazynarodnu zgromadnosć pśez mroki konfesijow, tradicijow a rěcow.

Lětosa móžomy prědny raz prezentěrowaś gronka ochranojskeje bratšojskeje wósady w dolnoserbskej rěcy. Wósebnosć dolnoserbskich gronkow jo, až maju tekstowy zakład, kenž jo wušej 150 lět stary. Złožuju se na pisma Serbskeje Biblije, kótarejež slědne śišćane wudaśe jo wujšło w Chóśebuzu w lěśe 1868. Wót togo casa jo se pak rěc bejnje změniła. Smy se rozsuźili, stary bibliski stil tak daloko ako móžno zeźaržaś. Wobglědniwje pśiměrjone formulacije za źinsajšnych cytarjow su se orientěrowali na pśikłaźe Dolnoserbskich perikopow wudanych wót źěłoweje kupki pód nawjedowanim Madleny Norbergoweje w lěśe 2011. W gronkach su wšak wěste stare formy wobchowane: někotare archaizmy (na pśikład źejo, lej), h-pisanje (pśedzłožki hu-, ho– město wu-, wo-, na pśikład humóžnik město wumóžnik) a preteritum (na pśikład běšo město jo był). Germanizmy a ceste wužywanje artikelow (ten, ta, to atd.) su reducěrowane. Pšawopis jo aktualny. Mimo Serbskeje Biblije z lěta 1868 su se wužywali ako referenca: Dolnoserbske perikopy (2011), Prjatkowanja Herberta Nowaka (2008), aktualne nimske wudaśe a wšake słowjańske Biblije ako Nowa Biblia Gdańska, česka Bible 21, Český studijní překlad a Slovenský ekumenický preklad.

Daś dopołnijo Bóže słowo na kuždy źeń 2019 w dolnoserbskej rěcy zaměr bratšojskeje wósady. Wóno buźo nas wšedny źeń napominowaś, rozbuźowaś, warnowaś, troštowaś a inspirěrowaś. Kněžo, źěkujomy se za twójo słowo.

Jo jim slědny raz wucbu źaržał

Jo jim slědny raz wucbu źaržał

Rěcna konsultacija z Erwinom Hanušom

„Slědna góźinka jo wótbiła.” To jo była jadna markanta sada z rěcnych konsultacijow Erwina Hanuša. Tak daloko to, chwaliśboga, hyšći njejo było. Sobotu, 28. apryla, jo wón pak w chóśebuskej Šuli za dolnoserbsku rěc a kulturu swóju slědnu oficialnu konsultaciju za póstupjonych pśewjadł.

Lěta dłujko jo prjatkował lubowarjam serbskeje rěcy wó wobrotach z luda. Stawnje su wóspjetowali wužywanje IP a P werbow, pśedzłožkow, refleksiwnych personalnych pronomenow a dalšne wósebnosći dolnoserbšćiny. Jogo sada „Tak se to pla nas zewšym njegroni!” klincy we wušyma kuždemu, kenž jo se napjekorił, něco w kursach pśinawuknuś. Jomu „sławu” ku kóńcoju wucbneje góźiny spiwajuce su se wšak wobźělniki naźejali, až Erwin buźo jim hyšći casy za dalšne rěcne pšašanja k dispoziciju stojaś.

Artikel w Nowem casniku 23.05.2018.