K dnju swětego Michała

Źeń swětego Michała (pomjenjony Michaelis w ludowej nimskej rěcy) jo źeń wopomnjeśa na arcyjanźela Michała a wšyknych drugich janźelow. Ako taki jo lěbda wóswěśony w našej ewangelskej cerkwi. Weto te njebjaske stwórjenja su wšuźi prezentne we wuměłstwu a we wěrje. Dajo napšawdu janźele? Gaž jo, kaku rolu graju?

Jaden wót mójich nejlubšych filmow jo „Kśidła póžedanja”, nimski Der Himmel über Berlin, z lěta 1987 wót Wima Wendersa. Druge gronje, ten film jo njewuměrnje wóstudny. Ja pak som fasciněrowany:

Srjejź luźi se janźele pógibuju. Wuglědaju ako carne woblacone luźe a pśebywaju pśewažnje w bibliotekach. Powědaju kuždu rěc, ale wóni su jano wobglědowarje. Su pśisamem njewidobne – jano małe źiśi mógu je spóznaś. Wóni njamógu direktnje do žywjenja zapśimnuś, ale wóskoboźiju luźi na pótajmnu wašnju. Film jo poetiske lubosćinske póznaśe na žywjenje, na póžedanje a wobgranicowanosć tudybyśa. Janźela Damiel a Cassiel pśewinjotej Barlinsku murju togo casa a móžotej słyšaś pótajmne myslenja luźi. Ku kóńcoju filma janźel Damiel swóju cysto duchownu eksistencu njewuźaržujo, a wón se pśeměnijo na smjertnego cłowjeka. Ako šćit jomu stare ryśaŕske bronidło wót njebja padnjo.

Móžo to tak byś? Na žeden part my se njedejali mysliś na janźelow ako kśidłatych wumóžarjow we wšych žywjeńskich situacijach. Pšawje jo, až luźe su pśecej mólowali janźele ako wósoby z kśidłami. Su se pśedstajili, ako janźele z njebja dołoj zleśiju a w nadawku Boga luźi za ruku wzeju a glědaju, až se jim nic njestanjo.

W slědnyma stolětoma jo se teologija mócnje wót starych mytow zdaliła. Janźele su byli wótpokazane, až se njemakaju z pśirodowědneju wucbu. Ale móžomy jano wěriś tomu, což wiźimy? Na takich „małowěrjecych” jo južo Biblija pokazała.

Na kaku wašnju se realizěrujo Bóže statkowanje we swěśe? Janźelow my mógali wiźeś we zwisku ze swětym Duchom, kenž jo źěl swěteje Tšojosći. W jadnorem wobrazu w rěcy fyzikarja by ja gronił, swěty Duch jo Bóže energijowe pólo we stwóŕbje. Janźele mógali pak take pólo reprezentěrowaś ako wósebne dobre mócy, kenž luźi wobdawaju. Tak jo teolog Dietrich Bonhoeffer w popajźeństwje napisał w basni:

Wót dobrych mócow zwěrnje wobdawany
cu we tych dnjach ja z wami byś
a derje zwarnowany, troštowany
nět z wami do nowego lěta hyś.
DK 57

Njewěmy, kak Bog wuglěda, a kake jo jogo energijowe pólo. Tak teke njewěmy, kak janźele wuglědaju. Som se pak wěsty: Wóni su wósobinske pósoły Boga. Zejźenje z janźelom luźi pśeměnijo. Wóni dobywaju móc a skobodnosć, pśiwobrośiś se drugemu, pó póstajonej droźe dalej hyś abo katastrofu pśetraś.

Rědnučki kjarliž Jana Arnošta Smolerja, kenž jo Měto Pernak do dolnoserbskeje rěcy pśestajił, źo tak:

Knězowy janźel kśěł tebje šćitaś, wjasć a wózyś,
Knězowy janźel kśěł z tobu byś na wšyknych drogach,
kaž we stysku tak w jusku, we wjasełosći,
wót nimjerstwa do nimjerstwa.
T 24

Citata z: Duchowne kjarliže. Budyšyn: Ludowe nakładnistwo Domowina 2007, nr. 57 (DK 57) a Tyca. Barliń: Wichern 2016, nr. 24 (T 24)

Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na 18. njeźelu pó swětej Tšojosći, 03.10.2021.

Zanechat odpověď

Vyplňte detaily níže nebo klikněte na ikonu pro přihlášení:

Logo WordPress.com

Komentujete pomocí vašeho WordPress.com účtu. Odhlásit /  Změnit )

Twitter picture

Komentujete pomocí vašeho Twitter účtu. Odhlásit /  Změnit )

Facebook photo

Komentujete pomocí vašeho Facebook účtu. Odhlásit /  Změnit )

Připojování k %s